Per obrir 2019
Maika Etxekopar deu temps de Crasse mercés a Gorka de RadioKultura 😉
Har simple, tostemps har au mei simple (mercés a F. Dumeaux per la fòto 😉
Category: E n’ètz d’avís ?
Navèras difusions setm. 52
Bona escota
En Ondas que vos perpausa tornar l’entervista dab Camilha Prat.
E n’èm d’avís ? que farnienta beròi !
Jòclong que vos perpausa un repertòri de Nadau qui s’ac vau d’escotar tornar.
E n’èm d’avís ? 220 Minimalizem
Minimalizem a tot pip-pap
Com tienem net lo noste còs lo mei simplament eu monde : vueitem regularament la casa, n’apielem pas objèctes, papèrs… En aquestes temps d’ivèrn, de hèstas, velhem a non pas engorgar casa e apartament d’objèctes, de mòbles, quitament petits, de decoracions inutilas e qui nse van encombrar au finau l’esperit. Minimalizem qu’ei l’idea qui cau aver per cap sustot dens la temporada aquesta. Qu’ei lavetz ua actitud de resisténcia qui avem a observar.
© « Solanum avet de cap d’an » D. Lekuona
E n’èm d’avís ? 219 Un peberèr deu Sichuan
Que soi plan contenta de m’i estar escaduda a har possar un peberèr deu Sichuan.
L’idea que’m viengó pr’amor qu’ei ua espècia gostosa, despaïsanta, qui còsta car e qui pòt estar cultivada devath las nostas latituds…
Totun que’m demandi si ei ua plan bona iniciativa… d’assobacar ua espècia auto-fertila e tan vigorosa ? (tot argument, suggestion, demanda o responsa a mailto:domenja@gmail.com, mercés !).
ADIADA DEU 9/10/2025 La cultura deu peberèr deu Sichuan qu’ei drin delicata. Peu moment si membres de la familha e mantuas coneishenças an podut obtiéner beròi arbos dab garbas respectablas a partir de las nostas granas, las granas ne’s semian pas e non germian pas de mòda espontanèa. Donc que soi rassegurada : n’ei pas ua espeça envadidora.
En mei de la flaira qui a (qu’embauma), de l’utilizacion qui’n podem har en cosina, qu’ei tanben estetic !
Peberèr deu Sichuan
Sichuan (xinès: 四川; Pinyin: Sìchuān; qu’ei ua província de la zona centre-orientau de la Republica Populara de la China qui a per capitala Chengdu. Limita au nòrd per la província de Gansu, au nord-oèst per la província de Shaanxi, a l’èst dab la municipalitat de Chongqing, au sud-est per la província de Guizhou, au sud per la província de Yunnan, a l’oèst per la Region autonòma deu Tibet e au nòrd-oèst per la província de Qinghai.
Que’s tròba au sud-oèst de la China, traversada peu fluvi Yangzi a l’èst de la depression nomada conca vermelha. Qu’ei ua region hòrt fertila d’un climat caut e d’ivèrn doç. A l’oèst dominan hauts planèrs hreds, montanhas verges e espessas de golas mei indicadas – ce disen los qui an redigit aqueste article dens la wikipèdia catalana – aus pastors tibetans [e perqué ? I seré determinisme ?]. Qu’ei ua de las pòrtas de comunicacion dab lo Tibet. La poblacion que’s compausa per poblants de 53 etnias diferents, de las quaus e cau destacar la minoritat tibetana e la Yi.
Qu’ei apeada l’economia deu Sichuan sus la produccion de cerealas, vermis a seda (dus pòbles que i averén inventat la cultura deus vermis a seda e la seda : en occitan la beba (gasc) o lo malhan (lemosin, provençau) e òli. Dispausa tanben d’industrias metallurgicas, electronicas e farmaceuticas. Au Sichuan que i son mines de hèr e d’autes mineraus.
La gastronomia deu Sichuan que’s caracteriza per plats escosents. Dus plats mei coneishuts que son lo poth Gōng Bǎo e lo mapo doufu; que’s pòden trobar pertot en China uei lo dia qu»ei díser.
Lo péber de Sichuan, tanben coneishut com coriandre chinés, qu’ei ua espècia comuna en la gastronomia chinesa, autanplan com en la deu Nepal e de l’Índia. Que provien au mensh de duas espècias deu genre Zanthoxylum, includint Z. simulans i Z. bungeanum. Aquesta espècia non ei parenta ni dab lo péber negre ni dab lo pipèr.
La clòsca o pericarp de las granas d’aquestas frutas qu’ei redusida en prova finament o deishada atau per cosina. Qu’entra la prova aquesta dens preparacions en prova de cinc especialitats de la medecina tradicionau chinesa.[1]
Autas espècias de Zanthoxylum nativas de la China, Z. schinifolium, aperada 香椒子 (xiāng jiāo zi o 青花椒 (qīng huā jiāo, « péber de flors verdas »), que serveish d’espècia a Hebei. Que n’i son d’autas espècias tau Zanthoxylumproporcionen l’espècia africana uzazi.
Espècias aparentadas que s’utilizan en gastronomia au Tibet, Bhutan, Nepal, Tailàndia, e per las etnias Konkan e Toba Batak . Lo péber de Sichuan n’escòtz pas vertadèrament. Qu’a un gost citronat hòrt sabrós e qu’ei la causa d’un ahromigalh en la boca e ua leugèra gaudufla a la boca similars aus causats per las bevudas carbonatadas (parestèsia) pr’amor que contien uns 3% de hidroxi-α-sanshool. Aquesta espècia que’s horneish au darrèr moment. Que l’acompanhan sovent d’anís estelat e de gengibre. A Sichuan qu’ei tanben un ingredient peus produits deu horn, pans, coquetas, e a plats plats com lo poth Gōng Bǎo.
Cultura : que vien hòrt plan en Bearn (que n’i hèn en Còrsa tanben), de plantar en octobre-noveme. Auto-fertile n’ei pas de besonh de n’aver mantuns (avisar-si a l’envadida totun). Qu’ei un bròc de 4-6m de haut e pro resistent (-7*). Que da tanlèu la dusau o tresau annada. Qu’auloreja!
D’autas fòtos sus https://hadiu.eu que son las que renden compte de la nosta prumèra garba de péber de Sichuan.
Bonas plantacions.
E n’èm d’avís ? 218 Entertien e gestion sasonèra de la pelha
Utís per aquò har : un arrasa-pelusa, leshiu de sablon, òlis essenciaus per perhumar, de qué tintar, hiu e agulhas de cóser e drin de plaça per har virar e enterpausar çò qui n’ei pas de besonh la sason qui s’òrb.
E n’èm d’avís ? 217 Amagrim nse, se n’avem mestièr
Qu’ac èi testat 18 mes de reng, e perdut 10 quilòs abans de ve’n tocar dus mots.
Au finau lo dejun intermittent qu’ei bèth haseder en tot tribalhar, har activitats esportivas, familiaus e dança gascona !
Pro sople per adaptar a la vita sociau e bon per la santat e l’energia !
Dr Mark Mattson
Intermittant fasting
E n’èm d’avís ? 216 Amagrim-nse, se n’avem mestièr 1/2
E n’èm d’avís ? 215 La ceba alicament 2/2
En extèrne, en intèrne, un bulbe shucós e sanitós.
Hadiu 
You must be logged in to post a comment.