En Ondas setm. 24 B. Boyrie-Fénié e J.-J. Fénié

Au somari :
1.- Aviada deu Congrès transfronterèr Linguatec per l’intelligéncia artificiau e arrevirada automatica atau com la sintèsi vocau. Estat d’un apogèu perpausat peu Congrès permanent per la lenga occitana, lo 17 de junh sus YouTube e FaceBook.
2.- Lo digest de las Lanas Les Landes en 101 dates qu’ei un « must have » signat Benedicta e Joan-Jacme Fenié. Que’n disen eths : Benedicta : „Amassas que hèm un tot” e Joan-Jacme de cotria : « Qu’ei un libe de dus cervèths e quate mans”.

« Les Landes en 101 dates »  190 p. € 20,00 Editions LA GESTE

Be’n son multiactius los Boyrie-Fenie (non podom pas tot evocar de çò que hèn solide) :
De Pissos estant que velhan suu Parc naturau e l’ecomusèu de la gran Lana (https://www.marqueze.fr).

E que son atentius dab Parlam gascon (in Sud-Ouest) cada setmana a har saber çò de tot lo lor entorn (larg…). Mercés per la permission de publicacion deu n° 1141 Joan-Jacme !

Bibliografia braca e non exaustiva mercés a la loa Wikipedia

B. e J.-J. Fénié

  • Toponymie gasconneÉditions Sud Ouest, Collection Sud Ouest Université, 1992.
  • Toponymie occitane, Éditions Sud Ouest, Collection Sud Ouest Université, 1997.
  • Toponymie provençale, Éditions Sud-Ouest, Collection Sud Ouest Université, 1997.
  • Dictionnaire des pays et provinces de France, Éditions Sud-Ouest, 2000.
  • Toponymie nord-occitane, Éditions Sud Ouest, Collection Sud Ouest Université, 2003.
  • Dictionnaire des Landes, Éditions Sud Ouest, 2009.

B. Boyrie-Fénié

  • Institut occitan, Dictionnaire toponymique des communes des Landes et bas-Adour, Pau, Éditions Cairn.
  • Institut occitan, Dictionnaire toponymique des communes de Gironde, Pau, Éditions Cairn.
  • Bénédicte Boyrie-Fénié, dab la collaboracion d’Andrèu Bianchi, Pèire Boissière, Patrici Gentié e Maurici Romieu, Dictionnaire toponymique des communes – Lot-et-Garonne, Pau, Éditions Cairn.

J.-J. Fénié

  • Jean-Jacques Fénié L’invention de la Côte d’Argent, Bordeaux, Éditions Confluences, (+ Vocabulaire de la Côte d’Argent).
  • Jean-Jacques Fénié et Jean-Jacques Taillentou (illustracions en colors), Lacs, étangs et courants du littoral aquitain : au temps des “galups” et des vaches marines, Bordeaux, Éditions Confluences.

Solide consultar lo bulletin de la Société de Borda, de la revista Garona e numerosas autas e tanben los tribalhs de recèrcs en cors o per viéner que serà d’un bon profieit. Enfin costejà’us en conferéncia, en passejada toponimica o auta qu’ei un plaser deus grans.

Las musicas d’En Ondas
Ua, miduna, mitrèna 1 Sus la lana deu lidèu (estarit)
• Joan Francés Tisnèr Tralhaires Sur les pas de Felix Arnaudin Tribalh e Immensitat
• Artús Ors Au nòst’ camp de la lana
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 23 B. Boyrie-Fénié e J.-J. Fénié

Las « substantificas » Lanas taus com las nse hèn visitar aqueths scientifics.
Duas edicions d’En Ondas que’s consacran au tribalh important e de qualitat miat peus dus cercaires que son Benedicta Boyrie-Fenie, doctora en geografia istorica e Joan-Jacme Fenie, agregat de geografia.
Qu’an ua pagina sus la wikipedia en francés https://fr.wikipedia.org/wiki/Bénédicte_et_Jean-Jacques_Fénié, qui non demanda qu’a aver la soa pariona en occitan !

Que devisam en especiau de « Les Landes en 101 dates » (http://www.gesteditions.com/) per FÉNIÉ Jean-Jacques & BOYRIE-FÉNIÉ Bénédicte, 2021, edicion brocada, suenhada, mesa en pagina eleganta, reproduccions fotograficas o cartograficas de qualitat. 190 p. € 20,00. L’incontornable com l’inatendut de las Lanas mirgalhadas que’s sabora dab l’obratge. De descobrir tot viste !

En Ondas setm. 22 Felix Noblia

Felix Noblia que demora a Vergüei e Vièlanava. Qu’ei lo maire d’aqueth vilatge charnègo, ce tà díser basco mesclat de bearnés… o lo contra meilèu mei seriosament. Felix que compren ce m’a dit e lo gascon e lo basco mes non parla ni l’un, ni l’aute. Eslhevat sus la còsta enter Bidart|Bidarte e Anglet, qu’ei nebot de Claire Noblia (Seaska, escòlas immersivas bascas de 1969 enlà) e tanben nebot de Patxi Noblia (Sokoa 1971, Herrikoa 1980 finançament deu movement cooperativista). I seré drin de determinisme ? Non sèi.
En aquesta dusau partida deu reportatge que devisam màgerment de las angus (aquestas que son d’ua magnifica rauba de seda roja), neuridas a l’èrba en pastencs viraires, eslhevatge de buèus vertuós en biò. Quau carn e minjam ? qu’ei aquesta la question ! Que seram en biò E dab tropèths pr’amor qu’ei atau qui a de’s passar c’explica lo bordèr. Lavetz de temps en quan que minjam carn ce nse ditz Felix Noblia. Despuish duas emissions qu’ei l’istòria d’ua conversion e de 10 ans per constituir un tropèth neurit a l’èrba e dab enrubanat beròi (que passèm devant e Felix que n’èra tant per tant subèr fièr d’aquesta èrba).

© DL Felix Noblia e lo tropèth : las angus, quauques mescladas e blondas au cant deu bòsc

Felix Noblia : bòrda Larrous (L’arrós = Le Roux) a Vergüei e Vièlanava. Per Comandar Anabelle 06 18 15 84 17.
[Entaus gormand.a.s : que costegèm, en la visita, aus cosinèrs de « Fumoir and C° » 61 arrua Pannecau a Baiona.]

A la fin de l’emission : un petit torn per la microtoponimia gascona de Vièlanava. Nicolas Bénégui que lei «los Barrats» e que’m demanda çò que significa. D’escotar en l’emission.
Per precisar : en lo dicco d’oc, referenciat per Per Noste que trobam « barrat » = talus e « varat » = fossé, varat lo long deus camins, envarat d’ua construccion, com e pujam tornar cap au vilatge qu’ei aquesta configuracion qui’m hè respóner çò qui’u responi a Nicolas. Vièlanava qu’ei clarament (= vila nava) un motar o un casterar e qu’i pujam de cap. Verguei en gascon (cf. Benedicte Boyrie-Fenié qui shens ac assegurar hè derivar lo toponime de « petita branca de sauç, de vèrn »). En euskara Burgue-Erreiti que hè part deu Lauhire, en la província de Baisha-Navarra. Normalizat per l’Academia de la lenga basca lo 19/12/2003. Verguei qu’ei sus l’arriba dreta de la Bidosa, e Vièlanava sus l’arriba esquèra. La toponimia mesclada qu’ei gascona clarament com ac relhèvan las Mapas de las 7 províncias de Loís Lucian Bonaparte 1863 lo cartografa qui hica Vergüei e Vièlanava clarament hòra de l’aira bascofòna. Autes toponimes deu vilatge : Arribets, Arròcas, Bordius, Camin, Barrats, Carboèras, Casaus, Codanh, Las Corretas, Gramont (lo ducat : roïnas d’un castèth deu sègle XIau), las bòrdas, La guarda, L’arrecòt, La vinhòta, L’esperats, l’Espitau, Maisonava, Marieta, Montoliu, Sagòrra, Sent Martin, Tisneròt, Tornavia…. Tot aquò copat au montatge… pas lo temps tanpauc. Mes quina energia e da ua tau visita e un tau miaire !


Senon entertant lo 29 que’s tiengón numerosas manifestacions pertot per l’ensenhament immersiu a mand d’estar illegalizat peu conselh constitucionau despuish 21 de mai, arron lo vòte incontestablament majoritari de l’assemblada nacionau deu 8 d’abriu. Per aver assistit a la de Pau, que’n hèm un petit rendut-compte. Que i brembam – enter autes – que la Prumèra republica qu’estó la deu Pascal Paoli de 1755 en Còrsa dab ua constitucion qui instituiva lo sufragi universau e la separacion deus poders. Çò qui semblan de desbrombar au Conselh constitucionau. Leçons de republicanisme ne’n volem nada. La nosta lenga qu’ei la nosta vita ç’avem dit lo 29 de mai.

Intervencion de Jean-Yves Lalanne, maire de Vilhèra (mercés a Th. de Boissezon)
Resistir, agir per l’immersion. Tot maire, tot elegit, tot cadun de nosauts qu’ac podem har adara.
Non nse figuram pas la fòrça qu’avem !
E lo títol « comptable » de l’article deu Sud-Ouest qu’ei PIETADÓS de mauconeishença.
Amassadas, manifestacions que n’i èran pertot deu Palhon, País Nissard, en Passar per Riom, Clarmont dinc a Baiona (e òc qu’ei naturaument que manifestam a Baiona e que coneishi ua bona part de gascons qu’èran a Baiona dab la Konfederazioa). An descomptat lo monde que representa a la redaccion deu jornau ?

Mercés a Ricard Le Coz e Altair !

Las musicas d’En Ondas
Joan Francés Tisnèr Saut de creacion cantat a dançar Transpòrts Tisnèr S.A. Au vente de la vaca, qu’èram dens un vente de vaca.
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 21 Felix Noblia

Aquesta emission que serà en francés màgerment : lo nivèu de lenga en occitan com en euskara de l’interlocutor extraordinari qui ei dab nosauts uei, estant egau : comprension mes pas locucion.
Que s’apèra Felix Noblia e que’s prèsta a l’exercici de la transmission regularament dens l’annada, guide sus las soas tèrras.
Que’vs convidam a un tralh (avore raportat Arnaudin) hens lo casau e per los camps de Felix a escotar idratà’s culturas, bèstias, òmis e hemnas qui seguim la visita. Qu’ei camas longas Felix b’ac cau díser.
E solide que plau !
Qu’èm en país Charnègo on se practica la mesclanha culturau sauvadora plan mei abans l’invencion deu concèpte de Melting pot. E non, tot non sorteish pas d’America (deu nòrd) !
Que nse trobam a Vergüei e Vièlanava, aqueth 21 de mai calamitós e shens que per’mor deu temps.

F. Noblia 21/05/2021 Vergüei e Vièlanava © DL

Analisi de sòu impromptua.

Las musicas d’En Ondas
• Artús Cèrc Halha e Albedo
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 20 (2) Elisa Harrer

Elisa Harrer entau Diccionari occitan francés Gasconha en tres tòmes recentament pareishut a Per Noste. La conquista de la lenga qu’estó per era com : « arrecrubar un ben qui n’aví pas jamei avut ». Arron l’emission en companhia de Patric Guilhemjoan, Elisa Harrer que’ns hè part deu tribalh realizat e la faiçon qui a avut de l’envisatjar : « traçar lo camin en caminar ».
Refugis qu’ei gessit d’un procediment qui s’ei impausat a d’era. Enter dus e un dotzenat de tèxtes de pròsa poetica inspirats per tèxte o tèxte-musica d’autors com Jean Giono *, Franz Kafka, Bernat Manciet, Robèrt Burns au prisme deu compositor estonian Arvö Part, tanben Perec o Bobin, Stevenson, Thoreau o Vesaas.
Un viatge magnetic en la companhia d’Elisa Harrer hens los retortelhs de memòria.
* en exèrgue deu libe la citacion de Giono : «…los òmis ne’s pòden pas passar d’abitacions magicas »

© Elisa Harrer

Elisa Harrer que signa :
La glycine d’Hasparren, Atlantica, 2007
Diccionari intermediari occitan-francés, Gasconha, A-Z dab Patric Guilhemjoan Per Noste, 2014
En tot caminar, Tout en cheminant capvath l’òbra de Francis Jammes, bilingüe Per Noste, 2016
Lo qui plantava arbes e novèlas mei de Jean Giono, Elisa Harrer traductora, bilingüe, Per Noste, 2018
Un messatge imperiau e racontes mei de Franz Kafka, Elisa Harrer traductora, 2019
Refugis = Refuges, Elisa Harrer, Per Noste, 2020
Diccionari occitan-francés, Gasconha, tres tòmes, Patric Guilhemjoan e Elisa Harrer, Per Noste, 2021

Las musicas d’En Ondas :
Arvo Pärt Estonian Lullaby + Triodion My heart’s in the Highlands
Erik Satie Roland Pöntinen Six gnossiennes n° 3
Franz Schubert Quatuor Enesco Quatuor no. 14 La jeune fille et la mort = Der Tod und das Mädchen
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 20 (1) Especiau Que guaiten los espaurugalhs !

Emission En Ondas spéciale « Que guettent les épouvantails ! »

Despuish abriu que serà lo tresau subjècte que’vs perpausi sus l’ipotetica gravèra de Daniel DPL a Cassabè (Bearn de capvath enter Salias e Sòrda).

Que sentivam, lo 15 de mai, la determinacion d’aquestes centenats de personas amassadas, totas generacions con·honudas per opausà’s au projècte de gravèra.
Après la ploja au Pont de Goat, caminada deus espaurugalhs au sec a l’Arribèra 😉

Mei de 300 opausants au projècte de gravèra Daniel a Cassabè dissabte lo 15 de mai.
En fòrma de rendut compte multimèdia.
entaus incondicionaus de la ràdio | pour les inconditionnels de la radio


Transcripion de l’emission

Traduction de l’émission en français

La gravèra prevista a Cassabè :

  • 19 ha
  • 32 ha d’empresa
  • 14 m de pregondor
  • 78 camions per dia
  • 17 ans d’espleitacion minimum

Las musicas d’En Ondas
· Au noste pomèr (branlo d’Aussau) : musica populara en vita de l’arribèra de Sent Pèr, executada en viu au moment deu seguici quan anèm plantar los espaurugalhs com autantes hantaumes dens aquesta arribèra : Espaurugalhs qui guaitaràn !
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 19 Patric Guilhemjoan Diccionari occitan francés (Gascon)

Patric Guilhemjoan autor dab Elisa Harrer deu Diccionari occitan francés (Gasconha)

Patric Guilhemjoan que ns’ac ditz tot deu Diccionari occitan francés (Gasconha). Tres tòmes preciós en mei de dus mila paginas que sòrt de paréisher en çò de Per Noste https://pernoste.com.

2020 e 2021 que son annadas fastas per la publicacion de diccionaris de lenga. En 2020 qu’espelí l’edicion tornar deu Dictionnaire du béarnais et du gascon modernes de Simin Palay en la soa grafia d’origina en çò de Reclams edicions. Qu’aprofieitam aquesta entervista per coneishé’u un drin mei en avant. Encontre dab Elisa Harrer la setmana per viéner. Qu’ei tanben autora deu present diccionari e d’autes libes parièr ! Tots los perlongaments suu blog hadiu.eu.

Las musicas d’En Ondas
• Gli Incogniti & Amandine Beyer Scarlatti Concerto grosso No. 8 in G Minor, Op. 6 ‘Fatto per la notte di Natale’_ V. Allegro – Pastorale (Largo) extrèit 
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 19 Especiau Tòques pas au Gave ! dab Carolina Du Faur

9 de mai de 2021 a la « Camida per l’après » a Salias

Encontrada a la caminada entau climat a Salias lo 9 de mai, Carolina Du Faur que parla deu ressentit deu monde de l’arribèra, enter Saleis e Gave d’Auloron au moment quan lo grope LD Daniel, gravassèr, encalhava e gondrona los camins de tèrra de l’arribèra, en au passatge eslargir l’empresa.

Tòques pas au Gave ! mes en aténer, los sentiments, los ressentits que son emmesclats.

mòde d’emplec | mode d’emploi
Lancar lo son de l’emission dens lo lector, léger en occitan o en francés lo tèxte de l’emission e puish visionar lo diaporama | Lancer l’émission dans le lecteur, lire en occitan du Béarn ou en français le texte de l’émission et puis visionner le diaporama.

Quelques images | quauques imatges deu 8 d’abriu e deu 9 de mai

Emission precedenta | Emission précédente Usina a calhaus a CassabèUsine à cailloux à Cassaber