Atrunas e hialats de pescar : us suspenut hens l’Ador fluviau

15 associacions qu’obtienen la suspension de la pesca a las atrunas e aus hialats hens l’Ador fluviau. UA VICTÒRIA COLLECTIVA AU FORÇAR ENTAUS COLACS E LAMPRESAS DE L’ADOR

15 associations obtiennent la suspension de la pêche aux engins
et aux filets dans les eaux de l’Adour
UNE VICTOIRE COLLECTIVE AUX FORCEPS POUR LES ALOSES ET LES LAMPROIES DE L’ADOUR

En Ondas qu’a recentament perpausat duas emissions suus subjècte | En Ondas a proposé récemment deux émissions sur le sujet :
heurèr | février : reportatge conferéncia de premsa a Navarrencs lo 8 de heurèr
junh | juin : punt sus la situacion e lo 16 de julh arron lo referit deu 30 d’abriu, la suspension.
Entervistas (francés) dab Michel Rodes de la SEPANSO.

Per un estiu frutèc

La produccion que s’estanca dinc a octobre.
La production reprend en octobre.

Que demoran tostemps a l’escota las emissions, se’vs vaga.
Per LAS 39 CANDELETAS D’ En Ondas (10/2020-06/2021) clicatz SUU LIGAM DE LA FOTO.
Les émissions sont toujours en écoute si vous avez le temps.
POUR LES 39 CHANDELLES D’ En Ondas (10/2020-06/2021) cliquez SUR LE LIEN DE LA PHOTO.

Mercés a las ràdios que difusan (tornar), aus auditors e a la gent qui’s hèn pòrtavotz.
Merci aux radios qui (re)diffusent, aux auditeurs et aux personnes qui se font porte-voix.

En Ondas setm. 26 [2] Miquèu Baris

« Los Viatjar d’aise de Miquèu Baris » l’Izi Travel de Miquèu Baris

Encontrat a Baiona, on s’a plan volut desplaçar e que le n’arremercii, Miquèu Baris per devisar agradivament d’itineraris de viatge de seguir dinc au cap deu monde ! De qué ns’aprestar vacanças passionantas : a pè, en bicicleta o en autò… en essajar de nse virar de la horrèra.

© Miquèu Baris a Baiona DL

Per contactar a Miquèu Baris : barismic.oc@gmail.com

Lo detzenat (peu moment) de Miquèu Baris

Los de Joan Jacme Dubreuil : Mamisan 1 e Mamisan 2

Las musicas d’En Ondas
Verd e Blu Joan Francés Tisnèr Baladas e danças Los Tilholèrs
Didier Tousis Tousis en òc La lenga aus pòts Imne lanusquet
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas extra setm. 26 [1] Michel Rodes

Emission de fin de sason – 1èra de duas que pareishen aquesta setmana – qu’ei ua especiau e qu’ei en forma de compte rendut informatiu sus tres dossièrs recents pertocant aiga viva e zònas umidas, saligars e bartas :
– La legalitat en question de la microcentrala d’Autarriba dab un istoric e ua enquista passionanta sus ua falsificacion ;
– Lo dossièr non tractat d’aquesta passa de la pesca a las engibanas en l’Ador fluviau ;
– Lo projècte de gravèra de Daniel-DPL a Cassabè PETICION.
Per arricoquet qu’ei tanben question dens l’emission aquesta de la RN 134 en Vath d’Aspa e deu camion de clorita de sòdium cadut tà hens lo gave en aost de 2018, de la via de camin de hèr Pau-Canfranc, deu Pont deu contornar de Bainac (e Casenac Beynac et Cazenac) e de la deviacion de Bordelha en Dordonha, deu barratge de Caussada deu projècte de mega descarga de Revenac, projèctes se sembla abandonats uei.
Partatgem l’informacion lo mei possible pr’amor qu’ei en estar informats corrèctament que lo monde qui èm non se’n deisharàn condar tant !

Montatge fotografic © Pescaires, Loulou Franco † guardapesca de Salias, Sepanso aost-seteme 1994 Autarriba microcentrala CHE-Auterrive filiau deu Credit Agricole e © Panèu amassada contra lo projècte de gravèra au Pont de Goat a Cassabè, DL 15 de mai de 2021.

Un seguit d’ahars environamentaus en companhia de Michel Rodes de la Sepanso | Suivi d’affaires environnementales en compagnie de Michel Rodes.
Per recercar articles e entervistas dab Michel Rodes que podetz lançar la requèsta sus https://hadiu.eu : https://hadiu.eu/?s=Rodes

Las musicas d’En Ondas

• Paisatges sonòrs d’aiga de Joan Francés Tisnèr (inedits) e Dark waters de Brian Eno deu disc More music for films
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 25 Daidièr Mir

Didier Mir qu’ei l’artista multimèdia montaubanés qui ns’acompanha aquesta setmana dens En Ondas. Que camina, singular, inspirat a bèths còps, per praticas deu dessenh de mainat, tèxte, conte, en s’exprimir per l’aquarèla, l’escultura, la pintrura a l’òli, lo pegatge, la fotografia e lo monotip qui n’ei lhèu l’expression mei subtila… Que devira un hiu on l’azard e tien un ròtle important dens los ressòrts de la creacion. La lenga, las lengas – las romanas màgerment – e la lenga occitana reconquistada en especiau, l’escriut, la letra que son inscriuts intimament en çò que crèa. L’òbra soa qu’ei enlusernada per la de Joan Bodon [1920-1975]. Òbra-monde que’vs convidam a descobrir.

© òbras : monotip e cobèrta album de Daidièr Mir
Cartografia d’un sòmi = cartographie d’un songe 20 euros l’album sol, 45 euros dab un monotip de Daidièr Mir.

Per contactà’u e lo parlar de l’album didiermir@gmail.com.

P1024767
lo flickr.com/photos/didiermir/ de Daidièr Mir
imatges de Daidièr Mir
En Aragon, Rio Vero, Alquezar… Ua serendipitat ? Que m’enviè la foto aquesta d’un lòc que compta hòrt per jo. MERCÉS ! © Daidièr Mir

Las musicas d’En Ondas
Timo Alakotila e KarenTweed May Monday Midnight Macmaster
Xavier Vidal (deu quau l’actualitat discografica ei Camins de Biais) dens lo disc Le Bal Polcà deus Cadurques [poblants de Carcin]
Sam Karpiena Extatic malancòni deu disc eponim
Eric Fraj (tèxte de Bodon) Jorn de Fièira
• E especiaument demandat per Daidièr Mir de Miquèu Montanaro La suite colombiana Campesinos
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 24 B. Boyrie-Fénié e J.-J. Fénié

Au somari :
1.- Aviada deu Congrès transfronterèr Linguatec per l’intelligéncia artificiau e arrevirada automatica atau com la sintèsi vocau. Estat d’un apogèu perpausat peu Congrès permanent per la lenga occitana, lo 17 de junh sus YouTube e FaceBook.
2.- Lo digest de las Lanas Les Landes en 101 dates qu’ei un « must have » signat Benedicta e Joan-Jacme Fenié. Que’n disen eths : Benedicta : „Amassas que hèm un tot” e Joan-Jacme de cotria : « Qu’ei un libe de dus cervèths e quate mans”.

« Les Landes en 101 dates »  190 p. € 20,00 Editions LA GESTE

Be’n son multiactius los Boyrie-Fenie (non podom pas tot evocar de çò que hèn solide) :
De Pissos estant que velhan suu Parc naturau e l’ecomusèu de la gran Lana (https://www.marqueze.fr).

E que son atentius dab Parlam gascon (in Sud-Ouest) cada setmana a har saber çò de tot lo lor entorn (larg…). Mercés per la permission de publicacion deu n° 1141 Joan-Jacme !

Bibliografia braca e non exaustiva mercés a la loa Wikipedia

B. e J.-J. Fénié

  • Toponymie gasconneÉditions Sud Ouest, Collection Sud Ouest Université, 1992.
  • Toponymie occitane, Éditions Sud Ouest, Collection Sud Ouest Université, 1997.
  • Toponymie provençale, Éditions Sud-Ouest, Collection Sud Ouest Université, 1997.
  • Dictionnaire des pays et provinces de France, Éditions Sud-Ouest, 2000.
  • Toponymie nord-occitane, Éditions Sud Ouest, Collection Sud Ouest Université, 2003.
  • Dictionnaire des Landes, Éditions Sud Ouest, 2009.

B. Boyrie-Fénié

  • Institut occitan, Dictionnaire toponymique des communes des Landes et bas-Adour, Pau, Éditions Cairn.
  • Institut occitan, Dictionnaire toponymique des communes de Gironde, Pau, Éditions Cairn.
  • Bénédicte Boyrie-Fénié, dab la collaboracion d’Andrèu Bianchi, Pèire Boissière, Patrici Gentié e Maurici Romieu, Dictionnaire toponymique des communes – Lot-et-Garonne, Pau, Éditions Cairn.

J.-J. Fénié

  • Jean-Jacques Fénié L’invention de la Côte d’Argent, Bordeaux, Éditions Confluences, (+ Vocabulaire de la Côte d’Argent).
  • Jean-Jacques Fénié et Jean-Jacques Taillentou (illustracions en colors), Lacs, étangs et courants du littoral aquitain : au temps des “galups” et des vaches marines, Bordeaux, Éditions Confluences.

Solide consultar lo bulletin de la Société de Borda, de la revista Garona e numerosas autas e tanben los tribalhs de recèrcs en cors o per viéner que serà d’un bon profieit. Enfin costejà’us en conferéncia, en passejada toponimica o auta qu’ei un plaser deus grans.

Las musicas d’En Ondas
Ua, miduna, mitrèna 1 Sus la lana deu lidèu (estarit)
• Joan Francés Tisnèr Tralhaires Sur les pas de Felix Arnaudin Tribalh e Immensitat
• Artús Ors Au nòst’ camp de la lana
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 23 B. Boyrie-Fénié e J.-J. Fénié

Las « substantificas » Lanas taus com las nse hèn visitar aqueths scientifics.
Duas edicions d’En Ondas que’s consacran au tribalh important e de qualitat miat peus dus cercaires que son Benedicta Boyrie-Fenie, doctora en geografia istorica e Joan-Jacme Fenie, agregat de geografia.
Qu’an ua pagina sus la wikipedia en francés https://fr.wikipedia.org/wiki/Bénédicte_et_Jean-Jacques_Fénié, qui non demanda qu’a aver la soa pariona en occitan !

Que devisam en especiau de « Les Landes en 101 dates » (http://www.gesteditions.com/) per FÉNIÉ Jean-Jacques & BOYRIE-FÉNIÉ Bénédicte, 2021, edicion brocada, suenhada, mesa en pagina eleganta, reproduccions fotograficas o cartograficas de qualitat. 190 p. € 20,00. L’incontornable com l’inatendut de las Lanas mirgalhadas que’s sabora dab l’obratge. De descobrir tot viste !

En Ondas setm. 22 Felix Noblia

Felix Noblia que demora a Vergüei e Vièlanava. Qu’ei lo maire d’aqueth vilatge charnègo, ce tà díser basco mesclat de bearnés… o lo contra meilèu mei seriosament. Felix que compren ce m’a dit e lo gascon e lo basco mes non parla ni l’un, ni l’aute. Eslhevat sus la còsta enter Bidart|Bidarte e Anglet, qu’ei nebot de Claire Noblia (Seaska, escòlas immersivas bascas de 1969 enlà) e tanben nebot de Patxi Noblia (Sokoa 1971, Herrikoa 1980 finançament deu movement cooperativista). I seré drin de determinisme ? Non sèi.
En aquesta dusau partida deu reportatge que devisam màgerment de las angus (aquestas que son d’ua magnifica rauba de seda roja), neuridas a l’èrba en pastencs viraires, eslhevatge de buèus vertuós en biò. Quau carn e minjam ? qu’ei aquesta la question ! Que seram en biò E dab tropèths pr’amor qu’ei atau qui a de’s passar c’explica lo bordèr. Lavetz de temps en quan que minjam carn ce nse ditz Felix Noblia. Despuish duas emissions qu’ei l’istòria d’ua conversion e de 10 ans per constituir un tropèth neurit a l’èrba e dab enrubanat beròi (que passèm devant e Felix que n’èra tant per tant subèr fièr d’aquesta èrba).

© DL Felix Noblia e lo tropèth : las angus, quauques mescladas e blondas au cant deu bòsc

Felix Noblia : bòrda Larrous (L’arrós = Le Roux) a Vergüei e Vièlanava. Per Comandar Anabelle 06 18 15 84 17.
[Entaus gormand.a.s : que costegèm, en la visita, aus cosinèrs de « Fumoir and C° » 61 arrua Pannecau a Baiona.]

A la fin de l’emission : un petit torn per la microtoponimia gascona de Vièlanava. Nicolas Bénégui que lei «los Barrats» e que’m demanda çò que significa. D’escotar en l’emission.
Per precisar : en lo dicco d’oc, referenciat per Per Noste que trobam « barrat » = talus e « varat » = fossé, varat lo long deus camins, envarat d’ua construccion, com e pujam tornar cap au vilatge qu’ei aquesta configuracion qui’m hè respóner çò qui’u responi a Nicolas. Vièlanava qu’ei clarament (= vila nava) un motar o un casterar e qu’i pujam de cap. Verguei en gascon (cf. Benedicte Boyrie-Fenié qui shens ac assegurar hè derivar lo toponime de « petita branca de sauç, de vèrn »). En euskara Burgue-Erreiti que hè part deu Lauhire, en la província de Baisha-Navarra. Normalizat per l’Academia de la lenga basca lo 19/12/2003. Verguei qu’ei sus l’arriba dreta de la Bidosa, e Vièlanava sus l’arriba esquèra. La toponimia mesclada qu’ei gascona clarament com ac relhèvan las Mapas de las 7 províncias de Loís Lucian Bonaparte 1863 lo cartografa qui hica Vergüei e Vièlanava clarament hòra de l’aira bascofòna. Autes toponimes deu vilatge : Arribets, Arròcas, Bordius, Camin, Barrats, Carboèras, Casaus, Codanh, Las Corretas, Gramont (lo ducat : roïnas d’un castèth deu sègle XIau), las bòrdas, La guarda, L’arrecòt, La vinhòta, L’esperats, l’Espitau, Maisonava, Marieta, Montoliu, Sagòrra, Sent Martin, Tisneròt, Tornavia…. Tot aquò copat au montatge… pas lo temps tanpauc. Mes quina energia e da ua tau visita e un tau miaire !


Senon entertant lo 29 que’s tiengón numerosas manifestacions pertot per l’ensenhament immersiu a mand d’estar illegalizat peu conselh constitucionau despuish 21 de mai, arron lo vòte incontestablament majoritari de l’assemblada nacionau deu 8 d’abriu. Per aver assistit a la de Pau, que’n hèm un petit rendut-compte. Que i brembam – enter autes – que la Prumèra republica qu’estó la deu Pascal Paoli de 1755 en Còrsa dab ua constitucion qui instituiva lo sufragi universau e la separacion deus poders. Çò qui semblan de desbrombar au Conselh constitucionau. Leçons de republicanisme ne’n volem nada. La nosta lenga qu’ei la nosta vita ç’avem dit lo 29 de mai.

Intervencion de Jean-Yves Lalanne, maire de Vilhèra (mercés a Th. de Boissezon)
Resistir, agir per l’immersion. Tot maire, tot elegit, tot cadun de nosauts qu’ac podem har adara.
Non nse figuram pas la fòrça qu’avem !
E lo títol « comptable » de l’article deu Sud-Ouest qu’ei PIETADÓS de mauconeishença.
Amassadas, manifestacions que n’i èran pertot deu Palhon, País Nissard, en Passar per Riom, Clarmont dinc a Baiona (e òc qu’ei naturaument que manifestam a Baiona e que coneishi ua bona part de gascons qu’èran a Baiona dab la Konfederazioa). An descomptat lo monde que representa a la redaccion deu jornau ?

Mercés a Ricard Le Coz e Altair !

Las musicas d’En Ondas
Joan Francés Tisnèr Saut de creacion cantat a dançar Transpòrts Tisnèr S.A. Au vente de la vaca, qu’èram dens un vente de vaca.
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide