En Ondas setm. 51 Frederic Handy

Per clavar aquesta annada de totas las quiraulas de non pas engolir e de desesperança per l’espectacle vitèc juntas, que vos perpausi d’encontrar a Frederic Handy. Ua tota petita hièstra dens lo confinar que’m permetó de seguir la visita en occitan au Musèu Joana de Labrit a Ortès.

Frederic Handy, cantador (Arraya), guide (deu Musèu Joana de Labrit e deu protestantisme d’Ortès…, actor [de la seria Oc Kay sus òctele : en tres sasons, los mots, las recèptas de cosina, los noms de lòc per la sason per viéner: consultanta Benedicta Boyrie-Fénié] a partir deu 23/12 https://www.octele.com/Kay_323.html, mediator culturau a l’Ostau bearnés e arderós benevòle generós a Présence).

Joan Bodon centenari : espepitar los suplements au Jornalièr Audenc (per s’i adonar [sic!] clicar lo ligam e que vederatz que crosquilha !). Abeurà’s a l’òbra, ua de las mei fantastica e accessibla de l’escritura occitana: la version originau de l’òbra qu’ei de trobar a l’IEO edicions.
Junhet : Sud-Ouest et monde musulman : histoires de rencontre. Dens ua edicions d’En Ondas en difusion per viéner (pendent las vacanças) que tornarèi dab Alem Surre-Garcia suus sons Orients d’Occitania (e que serà lo parat d’escotar Martina Jòia, ua de las interprètas de la conferéncia d’Alem, parièr dens aquesta emission). A la presenta que’vs voi senhalar l’excellent obratge de Crestian Coulon, professor emerit de l’Universitat de Bordèu on obrava a l’Institut d’Etudes Politiques, especialista de l’Africa negra e de l’Islam e autanplan de la cultura soa (qu’ei Medoquin). Un libe que pareish en çò de Cairn a Pau (on ei mercat esputzat d’aquesta passa) e d’on tornaram devisar dab gran plaser en la soa companhia quan ne sia l’escadença urosa. Òc un junhet de bon léger en aquestes temps de d’arregdiments identitaris e d’intoleràncias.

Eglògas 1567 Pèir de Garròs (1525-1530? – 1581) Ortès: Per Noste ; 2011. 158pp. Glossari. Classics gascons ; 11.
De Pèir de Garròs à l»abbé Fabre Trois siècles de poésie occitane per Paul Fabre. Montpelhièr: Presses Universitaires de la Méditerranée ; 2013.

Las musicas d’En Ondas
• Uèi Rodin Kaufmann Soleu d’argent Manténguer Riòta (Pèir de Garròs)
• Laüsa Entalh Bèth cèu de Pau (Darrichon)
• Joan Francés Tisnèr EBTè! Epistòli (Pèir de Garròs)
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 48 Joan-Claudi Forêt Max Rouquette

Evenement : la sortida de cinc pèças desconeishudas deu public entau quau e son escriutas, per l’essenciau non publicadas e non jogadas de Max Roqueta (Argelièrs 1908 – Montpelhièr 2005).
Teatre : La Pastorala dels volurs, La podra d’embòrnia, Canta-Loba, La Ròsa bengalina, La Gruma e la Sau que pareish a la prima de 2020 en çò de Letras d’òc, editor qui inlassablament e harga ua òbra de las màgers per la lenga nosta. Consultar dab gran profièit : http://www.max-rouquette.org/cahiers.
Lo guide aqueste còp qu’ei Joan Claudi Forêt qui seguirí dinc au cap de la soa coneishença de la literatura occitana. Que’n signa l’abansdíser.

Teatre de Max Rouquette en çò Letras d’Òc dab Joan-Claudi Forêt

En citacion de fin de Joan Maria Petit, qui s’ei mort augan (3 d’aost de 2020), dens lo recuelh de poesia D’aquesta man del jorn = De ce côté du jour, Letras d’òc, 2008 un tèxte dedicat a Max Roqueta p. 147 (que publiquèn a Letras d’Òc lo son recuelh darrèr coneishut en 2010 Trèus).
Lo vielh aver de nostres camins caparruts
ven d’acabar la dralha de l’estiva
e çai demòri sol esperdut dins lo ser.
Max aviam revirat l’evangèli de Joan
e nòstra lenga se’n trobava nòva
a l’auçada de ton desir.
Ara dabans ton ataüc
vaquí que me traucan lo còr
los mots manèls que parlavan de Dieu.

Las musicas d’En Ondas
• Schubert La gojata e la mort | La jeune fille et la mort qui agradava au-delà a Max Rouquette. In Rasim de Luna extrèit de la Mort de Còstasolana Laurent Audemard e Jakes Aymonino, cantas Manufactures Verbales « Las paraulas son de lutz en camin, que sabon pas se quauqu’un las espèra » (véder video). Tanben un extrèit deu preludi au Vrèspe e en bonus, ua illustracion musicau e subliminau tirada d’aqueth disc Castèl d’Aumelàs.
• Quatuor Enesco Quatuor no. 14, d. 810, in d minor, op. posth._ Ii. andante con moto Death and the maiden | La gojata e la mort Quartterzatz n°12
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 46 Michel Rodes

Michel Rodes dens un deus rendetz-vos regular qui avem en la soa companhia que parla d’abòrd de Jacques Ellul/Jacme Ellul.
Dens la dusau part qu’evòca la situacion actuau dab exemples de noste : crisi civilizacionau e environamentau.

Ua entervista cuelhuda en francés au telefòne lo 8 d’octobre de 2020.

© fòto D. Lekuona 15/10/2020 Bordèu

Lo documentari Exister, c’est résister | Existir qu’ei resistir de Pierre Oscar Lévy, realisator e Noël Mamère, produsit per Filmica production e France 3 Nouvelle-Aquitaine, qu’ei de mau trobar en replay. Mes qu’ei ua pèrla.

« Exister, c’est résister ». (…) Il importe avant tout de ne jamais se laisser aller à la sollicitation du milieu social. Cela veut dire que nous tentons de créer des points de refus et de contestation à l’égard de l’État. Non pas une opposition pour modifier tel ou tel élément du régime ou pour prendre telle décision mais, plus fondamentalement, pour faire apparaître des organismes, des corps, des associations, des ensembles à intérêts socio-politique, intellectuel, artistique, économique ou chrétien, totalement indépendants de l’État mais dans une situation de capacité de lui résister, refuser aussi bien ses pressions que ses contrôles ou ses dons, (…) capables de contester que la Nation devienne la valeur suprême.“ — Jacques Ellul, L’Illusion politique, 1965

La Technique ou l’Enjeu du siècle, tèxte de 1950, Economica, 2008, 3e éd. (1re éd. 1954 Armand Colin)
Le système technicien 1977, 2004 e 2012, Le Cherche Midi (prefàcia Jean-Luc Porquet)
Propagandes, Economica, 1ère éd. 1962

En los ans trenta deu sègle vint Jacques Ellul que portè dab d’autes l’exigent movement personalista gascon.

En complement suu front deus camins de tèrra e d’aiga contra los monstres de camionàs de hèr ! A Carressa. Comunicat de premsa.

Escotar d’autas emissions d’En Ondas dab
• Michel Rodes : https://hadiu.eu/?s=rodes
• Catí Soublès https://hadiu.eu/2016/05/23/en-ondas-setm-21-d-lekuona-cati-soubles-sepanso-bearn-esbangalada-sanitaria-a-lac/

Lo documentari Gaz de Lacq, le goût du soufre de Thibault Férié qu’èra disponible deu 5 de noveme e dinc au 13 de noveme sus France 3.

Las musicas d’En Ondas
• Meredith Monk Line 1
• Matèu Baudoin
• Tom Waits Mule variation Eyeball Kid
• Michael Bisio Travel Music Linvin’large
• Tenarèze Aral Aqua Incognita + Interludio Humeur Acqueuse
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 45 Maika Etxekopar

Per escàder-s’i a har víver ua marioleta, ce nse ditz Maika, «lo noste còr qu’a d’estar dens la mariolina». Pas tant luenh lavetz deu tèma deu tribalh especific e exigent qui ei lo deus tribalhadors (meilèu de las tribalhadoras d’alhors) en Ehpad.

© Madame Didi fòto per Brigitte Mentec, marioletas creadas per Battitt Halsouet

Encontre dab Maika Etxekopar au parat de la sortida de residéncia de la pèça de teatre «De Nos Vieux Gure Zaharrak». Residéncia de creacion on explorava la companhia lo manejar de marioletas. Bonbon Beltz qu’ei lo nom d’aquesta companhia dont ei la cò-fondatora Maika dab Hélène Jacquelot.
Maika Etxekopar qu’ei actora, cantaira dens lo grope polifonic femenin Amaren Alabak, lo triò Horhor e lo grope Bonbon Beltz, e que canta tanben dab Bruno Hollemaert en duò.

Auta emission dab Maika Etxekopar per « Crasse » :

A Gotaine en 2015 peu Xiru 26au mercés a l’excellent tribalh de Radiokultura.com e .eus. Mercés MILESKER a d’eths per la difusion de las versions en euskara e en francés de ‘Crasse’.

Empontatge | Mise en scène : Maika Etxekopar
Fabricacion de las marioletas | Fabrication des marionnettes : Battitt Halsouet
Creacion musicau | Création musicale : Bruno Hollemaert
Acompanhament marioletas | Accompagnement marionnettes : Marion Gardie
Comedian.as, marioletistas | Comédien(ne)s marionnettistes : Ahlam Slama, Battitt Halsouet, Amaia Irazabal, Bruno Hollemaert, Hélène Jacquelot/Maika Etxekopar
Escritura | Ecriture : Bonbon Beltz & Itxaro Borda
Creacion lutz e tecnica | Création lumières et technique : Gaëlle Fouquet
Produccion Production : A partir de là / DIPTIK
Difusion | Diffusion : DIPTIK (Bretagne), MaitaKultura (EH-Pays Basque)

Las musicas d’En Ondas
Duas illustracions musicaus tiradas de l’espectacle De nos vieux Gure Zaharrak peu musician-actor Bruno Hollemaert
• Joan Maria Carlòtti Linhana De Vila vielha a la nòva ciutat
• Aude e Coline La montanha que se m’apèra La vielha
• Tripoux Le Cédé Branle La Vielha
• Juan Mari Beltran Ardituri Banango Zaharra
• Lo Còr de la plana Tant deman La vièlha
• Brian Eno, John Hopkins & Leo Abrahams Small Craft On A Milk Sea Slow Ice, Old Moon
• Aqueles Punk’s not born Lo vielh Cocut
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide


En Ondas setm. 44 Laura Cadaux e Vincenç Claverie deu Cfpòc

En la presenta edicion, batalaira, Laura Cadaux e Vincenç Claverie que ns’entertienen de la passion d’ensenhar l’occitan aus adultes. Dus mestièrs : formadora e coordinator en pòstes au Centre de Formacion professionau en Lenga e Cultura occitanas creat en 1999 a Ortès https://www.cfpoc.com/

Per causir lo vòste setmanèr, las mapas deu Cfpòc

Las musicas d’En Ondas – a edicion batalaira, sonaus divèrs :
Lo darrèr esquirèr d’André Dion, Esquiç de Crestian Vieussens, Ua, miduna, mitrena 3…
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 43 Tresià Pambrun

On son las hemnas ?
Ad entorn de Paraulas de hemnas Tòme 1 aprestat per Paulina Kamakine *, Reclams, 2020.
La poesia occitana contemporanèa de votz de hemna en companhia de l’escrivana e artista gascona Tresià Pambrun : plasticiana, cantaira…, contaira, b’ròja coneishedora de la lenga e pedagòga.
Qu’ei au nombre de las 70 autoras de l’antologia bilingua e a bèth còp trilingua qui harà data, a sortir en dus tòmes a las edicions Reclams. L’abòr present que ved l’espelida deu tòme 1 qui arrecapta poesias 36 d’aqueras autoras de Gasconha, d’Auvernha, de Lengadòc, Lemosin, Provença e de las Valadas occitanas d’Italia. lo tòme 2… o 3 ce jòga la coordinatora, que’n publicarà probable de la Gàrdia Piemontesa en Calàbria [Italia] mercés au ponhastrèr de Paulina.
Paraulas deu còr e tanben deu crit o deu saunei, prestidas en ua tèrra de ligams occitans.
Lo parat d’evocar poètas que davantejan com Marcela Delpastre [1925-1998], figura emblematica, senon – au men compte – la màger escrivana occitana deu sègle vintau, òmis comprés. Las edicions Reclams qui publican Paraulas de hemna, que sorteishen de publicar tornar en 2020 – en coedicion dab Lo Congrès per la Lenga occitana – le Dictionnaire du Béarnais et du Gascon modernes dit de Simin Palay e autes obratges dits classics o de creacion aquesta fin d’annada : Vita vitanta tòme 1 de Miquèu de Camelat (aprestat per Joan Salles-Loustau) e Jamei aiga non cor a capsús de Benoît Larradet.
* en escota a la demanda l’emission d’En Ondas que l’ei consacrada.

fòto © D. Lekuona Blòg de Tresià Pambrun e Joan Loís Lavit https://tintas.home.blog/

Tresià PAMBRUN autora occitana de Gasconha, lavedanesa, bibliografia
Navèras, poèmas, publicats enas revistas literàrias : OC, Reclams, País Gascons, e « Occitans ! ».
1996 – « Cap de quista » – Premèr prèmi ens « Calams Biarnés » de Pau
1997 – « Telefòne », « Prix de gouverneurs 97 » edicion vila de Baiona en recuelh « La ville dans tous ses états », coll. Confluences
1998 – « Margalidas de neu » – En co-écriture avec Jean-Louis Lavit, premèr prèmi pròsa gascona en Bordèus
2000 – « Quatre contes de Noël et du premier de l’An » – commande de Radio France-Radio Bleue Pau Béarn.
Teatre 
1996 – En co-escritura dab Jan-Loís Lavit, « Baretjas » – comanda dera comuna de Barèges tath cinquantenari dera sua creacion.
1995- « Rampono » teatre tà mainats, premèr prèmi teatre en « Calams Biarnés », adaptada en videò e difusada per Lapilli-Films-Toulouse,
1999- « Arcolin » – ( includint canta e dança)
2009- « Palhassa » – teatre tà mainats
Roman 
2005- « Sho ! » Prèmi literàri « Las Talúries », Lheida,- Ed. « Solei d’Autan », Institut d’Estudis Lherdencs
Espectacle viu
Grope Pescalua :
1999- « Tistalh de bruma », comanda Conseil Général 64 festival « Cultures d’automne »
2000- « Vent Castanhèr », CD de cants e contes de Pescalua (T. PAMBRUN, B. CARITA) – devath la direccion artistica de Joan Francés Tisnèr
Literatura joenessa
Edicions Vistedit
2001- Colorinas (tèxte e illustracions Thérèse Pambrun)
2002- Lo Secret (illustracions Amandine Laprun), édicions occitanas, catalana, bretona, alsaciana, alemanda
2003- Hòu Dejà ! (illustracions Virginie Grosos)
2004- Las hèitas de Leà (illustracions Anne Peyrat-Doré)
2007- Graneta tèxte e illustracions Thérèse Pambrun
Editions CDDP Hautes-Pyrénées 
2009- Palhassa (àlbum en accompanhament dera pèça de teatre ) illustracion Marie Nigoul
Edicions CAP’òc 
2009- Passejada aus quate vents -illustracions Maïana Itoiz àlbum CD
Editions « Edite-moi »
2013- Lo Casau de Colau – illustracions T. Pambrun àlbum CD
2016- Gargas – 2016 – illustracions T. Pambrun (editat en fòrma de kamishibai)
Edicions Letras d’Oc
2019- los Òmis Petits album literatura joenessa/ conte d’inspiracion tradicionau, illustracions T. Pambrun
Lectura deu paisatge
Camins
2012 – Memòrias de Pèira àlbum trilingue francés, occitan e castelhan
Per l’ensenhament de l’occitan
« Alisadas », CRDP de Tolosa, « 7 contes entà parlar »
« Trepa-Mandrilha », CDRom cicle 1, CRDP de Bordèu
«  Viralenga », jòcs de lenga e de mots, CRDP de Bordèu

En Ondas setm. 41 Anna-Pèire Darrées

Anna-Pèire Darrées qu’ei secretària de l’Escòla Gaston Fèbus. Gascona deu Gèrs, gessida dab tota l’escahida e la repartida gaujosa, plea d’umor qui s’a cargat aquiu quan mainada.
Lo percors, lo perqué de l’engatjament qui uei a e bèras realizacions que son au còr de l’entervista. Que desteca lo programa editoriau d’endom de las Edicions Reclams d’aquesta fin de 2020 e notaument lo recuelh Paraulas de Hemna, coordonat per Paulina Kamakine, autanplan com las presentacions dens las manifestacions a l’entorn deu libe, de las nautats de las edicions.

Sason navèra d’En Ondas obèrta per un corau de votz de hemnas

Ligams complementaris :
Bibliotèca [http://biblio.ostau-bigordan.com/] de l’Escòla Gaston Febus [http://escolagastonfebus.com/]
Las edicions Reclams [http://reclams.org/].
La revista n° 856 deus mes de julh-aost-seteme de 2020 entaus qui son abonats a la version numerica [http://www.reclams.org/oc/la-revista]. De notar que lo n° 857 que serà un numèro especiau Castèth de Mauvesin [https://www.chateaudemauvezin.fr/] : monument, centre de documentacion, bibliotèca e apèr per l’estudi deus Pirenèus de l’atge miejancèr enlà (sègles XIIau tau XIVau) & L’arraton deu castèth [http://arraton.fr/arraton.fr/]

© Laure Le Moment Librairie Salias 11/09/2020

Las musicas d’En Ondas (extrèits… lo mei sovent, mila perdons aus artistas)
• Benoît Hamon Janick Martin Sous le tilleul
• Francis Lassus La vie, la vie
• Mickael Nyman Wheelbarrow Walk
• Christian Vieussens Esquiç
• Denis Fournier Percussions profile Le mystère de la pyramide La porte des secrets
• Cocanha Puput Bèth aubre
• Lhasa de Sela La llorona El Pajaro
• Ua, miduna, mitrena 3 Los dias de la setmana dab la votz de Benoît Laradet e deus calandrons paulins + Lo praube pocet
• Violons barbares Barbar Rock
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 27 Joan Pèire Lacomba

L’envitat d’En Ondas qu’ei Joan Pèire Lacomba, autor, fotografa. Que signa en companhia de Yves Lavaladade un libe d’etnografia deu dehens, lo Pays de Bòrt, terre d’oc que pareish au Carrefour Ventadorn aquesta prima.


Pays de Bòrt, terre d’oc 714 pp. ill. color, CD d’acompanhament 65′ prefàcia Jean-Claude Sangoi, dessenhs e aquarellas Marie-Louise Antraigue e dab un hèish d’informators collectats e de contribuidors qui non poderam nomar tots ací. Mei indèx mapa e lexic. Lo prètz en dehòra de tota concurréncia qu’ei de 39 euros per un obratge realizat dab gran suenh e de grana qualitat grafica.
Ua soma que representa probable la mesa en abisme etnografic deu rapòrt a la lenga e au país de l’ excellent autor deu Dever del Vaure (Letras d’òc) com lo traductor de La Pèrla de John Steinbeck en çò deu quite editor.
https://www.ventadour.net/achat-le-pays-de-bort-151677-151677.html
Escotar e véder mei la gent deu País de Bòrt : https://biaca.occitanica.eu

Las musicas d’En Ondas
• La novia_Bourrée d’Hugon
• Basile Brémaud – Basile Brémaud, Violon, Musique traditionnelle d’Auvergne et du Limousin – Marche de noce-Bourrée de Chabaud-Bourrée du grand-père Ythier
• La Cleda – La Cleda – Marche de noces de Chabaud – Bourrée de l’hopital
• Basile Brémaud – Basile Brémaud, Violon, Musique traditionnelle d’Auvergne et du Limousin – Trois bourrées selon Jean-Marie Tournadre
• deu CD d’acompanhament Quan la Catí e la faula Lo Lop e lo chin
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide