En Ondas setm. 14 Joan-Luc Landi No Nukes 1/2

© DR MML

Au moment quan l’ASN [Agence de Sûreté Nucléaire] en sursis – pr’amor deu projècte de fusion dab l’IRSN [Institut de Recherche et de Sûreté Nucléaire] – que’s debana ua consulta publica sus aspèctes de seguretat de l’EPR de Flamanville [European pressurized reactor]. Un quite EPR adobat dab rustinas ce punteja lo Sénher Bruno Chareyron (engenhaire en fisica nucleara) de la CRIIRAD [Commission de Recherche et d’Information Indépendante sur la Radioactivité] en léger l’article « Scandale EPR ou comment faire fonctionner des réacteurs nucléaires avec des rustines” deu 15 de heurèr de 2023 e lege’n lo comunicat de premsa : https://www.criirad.org/wp-content/uploads/2023/02/2023-02-15-CP-EPR-Flamanville.pdf. La question de las vibracions – defaut de concepcion de tots los EPR – vibracions deus assemblatges dens la cuba e mei lo cubertís d’aquera qui ei non confòrme. Per darrèr la question tarritanta de la promocion deus EPR 2 « a la hussarda” e com si anavan de se, quan ei, i comprés, un destornament d’atencion : espiatz la mariolina ! en medish temps com un assecament de la ressorça financèra de tot un Estat : e la moneda de l’Estat francés que son los ciutadans qui la provedeishen.
Per rason de santat economica de quate «happy fews o few lucky winners», qu’arroeinan e qu’ipotecan l’aviéner de las generacions presentas e futura.
En Ondas que’vs convida a duas de las soas edicions dab Joan-Luc Landi. 
En sus de las soas competéncias en casalatge, en occitan e euskara ; l’astre qui a en escritura (en çò deus Reclams), qu’ei mei Joan-Luc Landi un ciutadan engatjat – e d’autant luenh que me’n posqui brembar – engatjat antinuclear. Dens aqueras emissions que devisam en la soa companhia de cèrtas fracturas sociaus o generacionaus sus la vision de l’industria nucleara en França e de l’aberranta causida hèita peus poders publics.
Joan-Luc Landi qu’ei un ciutadan qui exerceish la soa facultat de sasir lo politic qu’evocam lo son corrièr au president de la Republica e au Comissari au plan *. Qu’ei quauqu’un qui n’ei pas expèrt en nuclear mes qui s’infòrma e qui pensa !
Lo devís qu’ei dense e que’m permeti de v’ac deishar escotar dens lo son debanament naturau au moment quan avem enregistrat aqueth entertien.

« L’electricitat ne’s pesca pas dens la natura, que la cau fabricar”.

Que parla de l’ubrís (hybris, revirat per « desmesura »), nocion de la Grècia antica, qui renvia a actituds excessivas : passion, orgulh, otratge, crimi, transgression deus umans politics.

Malevil Robert Merle 1972 (Ficcion pòst-apocaliptica)
L’ulteriorament contestable Roger Garaudy dens L’appel aux vivants en fin deus ans 70, de l’aute sègle…

Que’ns deisham suu fracàs deu miralh a las alaudetas deus subergenerators… e de la paralisi | sideracion deus còs societaus cap au nuclear. Que nse podem demandar si n’ei pas de medisha natura com la de cap a tota violéncia : guèrra o forçament.
Pacientem ua setmana abans de juntar tornar a Joan-Luc Landi e de repréner sus aqueras questions.

  • La soa letra qu’estó publicada notadament in l’ABC del saber n° 2 ENERGIA. Tà pagina virà’n librament un trentenat de pajas : https://reclams.org

Las musicas d’En Ondas
• François Dumeaux Ikarusu bruslà’s las alas a Fukushima [i comprés lo silenci] pèça inspirada de la catastròfa japonesa de març de 2011.
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 13 Claudi Assemat 2/2

La prumèra part d’entertien dab Claudi Assemat, 88 ans (vadut en lo Tarn a Labrespin pròche Masamet en 1936 ), que portava, l’auta setmana dens En Ondas, sus aspèctes patrimoniaus de l’istòria nosta. Claudi Assemat que nse’n ditz mei deu qui ei e de l’anar qui a de véder lo monde. « Cau sortir de l’idea d’ua educacion « nacionau » (de quau nacion que sia) e hargar un Ministèri de l’educacion qui respècte l’istòria, las culturas e las lengas dab un secretari d’estat delegat a las regions occitanas ».
Qu’ei un pensaire e un autor.

Quauques referéncias entà seguir la soa pensada : https://ideco-dif.com/auteur/claudi_assemat ; A la librària occitana : https://www.libraria-occitana.org/auteur/assemat-claudi/ ; A Espaci occitan dei Aups : = Recherche – Espaci Occitan dels Aups ; en çò de Lambert–Lucas : http://www.lambert-lucas.com/auteur/assemat-claude/.

Dab eth qu’exploram lo PÒT ÈSTRE ; l’identitat, la nacionalitat, lo JÒC DE TOLERÀNCIA e lo BINARI DE TRES ESTATS, en passar per ESCÒLA DE L’EGALITAT.

Per alhors que poderatz véder e enténer de la soa part, un testimoniatge mei larg sus la guèrra d’Argeria dens lo documentari realizat e produsit per Patric La Vau : Ma guèrra d’Argeria https://www.youtube.com/watch?v=yP7F15i-KhY (banda anóncia atipica).
Enfin que’vs dau aquesta direccion au son perpaus http://www.adeo-oc.eu/produit/adhesion/, mes avisatz-v’i, lo site non sembla pas foncionar [si avetz precisions que m’interessa].

Las musicas d’En Ondas
• Michael Bisio Travel music Human being
• Radiohead Hail of the thief Go to sleep (LittlemanBeingErased)
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 12 Claudi Assemat 1/2

Claudi Assemat que’u seguim per duas emissions.

© DR Randolejada en Vinhana Hauta 2023

La presenta emission que pertòca ua anomalia patronimica, ua mutilacion istorica hèita au petit nom d’un personatge d’importància au cuutorn deus sègles XIV-XVau a’n patir au sègle XXIau a Bordèu.
L’arquevesque Pèir Berland [Medòc 1377- Sepelit a la catedrala Sent Andriu 1458] aperat « Pierre » sus la placa commemorativa pausada plaça Pèir Berland, au pè de la tor qui hasó bastir lo quite prelat e òmi politic.
Sabé’n + sus Pèir Berland : https://oc.wikipedia.org/w/index.php?title=Pèir_Berland&oldid=2412888 Claudi Assemat, gessit de la Montanha negra, qu’ei un autor. Qu’a hèit hèra de mestièrs i comprés lo d’inspector d’academia. Que signa un vintenat d’obratges en francés e en occitan : https://www.libraria-occitana.org/auteur/assemat-claudi/.
En la soa companhia que desmesclam lo pataqués qui apareish a Pèir Berland.
Mauconeishença o falsificacion de l’istòria, irrespècte deu petit nom de Pèir Berland, Arquevesque e òmi de poder bordalés, e per fenir chantatge a la moneda…publica. Posicion incomprensibla que sia deu temps d’Alain Juppé qui sabèva saludar en lenga nosta – qu’ac hasó quan renonciè d’estar maire de Bordèu en ua allocucion televisada demorada famosa : https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/2720113001004/alain-juppe-demissionne-de-son-poste-de-maire-de-bordeaux – com de l’equipa deu Pierre (tè un aute Pèir !…) Hurmic.

Lo 20 de heurèr de 2018, Pierre Hurmic, lavetz conselhèr municipau de l’oposicion, que vien sostiéner Karfa Diallo e l’associacion Mémoires & Partages, au happening organizat plaça Laîné, tà demandar l’installacion de placas explicativas per las arruas portant noms de negrièrs. La municipalitat en plaça que fenirà per accedir a la demanda dab installacions dens sheis prurmèras vias.
En 2020, en l’enter dus torns de las eleccions municipaus, lo candidat Pierre Hurmic que respon a ua letra obèrta de Karfa Diallo. Que s’engatja a tornar batiar los bastiments qui pòrtan noms de negrièrs o d’esclavagistes (escòlas, salas municipaus, gimnases), vòu aposar mei de panèus explicatius per las arruas, e atribuir mei de noms d’arruas, plaças e monuments, a personalitats sortidas de la diversitat, ou militantas de las causas antiracistas e anticolonialistas. (dadas tiradas de : https://fr.wikipedia.org/wiki/Pierre_Hurmic).
Nòta de la redactora : aquesta volontat de har vededer l’esclavagisme e lo colonialisme bordalés qu’ei tot a l’aunor de P. Hurmic. Que serem sensibles parièrs a la medisha aunestetat cap a l’istòria vielha com actuau de la vila respècte a la lenga occitana.

La setmana per viéner perseguida de l’entertien dab Claudi Assemat.

Las musicas d’En Ondas
• Lo renard dab sa gran coda
• Serge Pey e André Minvielle Nous sommes cernés par les cibles
• Xarnege Isho Sho Lucia Longué Simon Guillaumin Jean Baudoin e los amics d’Egoalde Noste Vailet Pèire
• Ua, miduna, mitrena Los petits noms
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge

En Ondas setm. 11 Joan-Luc Landi e l’Euskara 2/2

Viatge en Iparralde e Hegoalde en companhia de Joan-Luc Landi tà çò de l’aprentissatge de l’Euskara soletin…, los rapòrts de la version Batua, creada de l’euskara dab las variantas de la lenga e la dificultat qui ei de s’acarar a apréner aquera lenga.
Landi qu’ei autor d’un recuelh de novèlas, Manipòlis, a Reclams (2016), que publica tanben dens la revista regularament e notadament sus aquera experiéncia qui ei a víver, d’apréner la lenga deu vesin basco [Reclams n° 860 Ua Camada en Sola pp.39-46], qu’ei enfin un deus correctors entau gascon dens la quita revista. Un aprentissatge qui demanda determinacion, tribalh e ponhastrèr. Aquera 2au emission que serà ua mena de comparason – d’iniciacion – dab l’occitan que parlam en Gasconha. Que hè parièr ua part de l’atrèit qui esprava Joan-Luc tà l’Euskara. Enfin ua leçon exprès de la formacion d’ua frasa, en direccion d’ua hemna o d’un gojat..!
Lecturas conselhadas :
Poésie du Gérondif, Le tripode, J.-P. Minaudier, 2017 : https://www.libraria-occitana.org/produit/poesie-du-gerondif/
Shibumi Trevanian, 1979

apréner l’euskara ?! : mailto:xiberokolaminagaueskola@gmail.com
Trobar emissions dab Joan-Luc Landi : https://hadiu.eu/?s=landi

Las musicas d’En Ondas
• Niko Etxart Has’Dantzan
• Mixel Etxekopar Extebarre 
• The doors Morrisson Hotel The spy
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 10 Joan-Luc Landi 1/2

© DR

Joan-Luc Landi qu’ei un autor, traductor, cantaire (Suber Albèrt,…), professor retirat adara de l’ensenhament.
Qu’escrivó «Manipòlis» un recuelh de novèlas en çò deus Reclams en 2016.
Quauqu’un d’engatjat qui recebem e qu’evocam – enter d’autes – lo son engatjament ensenhant, qu’avó responsabilitats en un sindicat d’ensenhaires d’occitan. Que nse partatja estrategias qui estó amiat a desvolopar tà pèhremar en mestior de difusion de la lenga, la nosta e d’autas. E en la soa companhia qu’introdusim, dens aqueth prumèr numèro d’En Ondas a d’eth consacrat, l’atrèit qui esprava tà ua formacion a l’euskara. Ua formacion a de bonas.

Las musicas d’En Ondas
• Ortzadar Librea Ninçana Sehaska kanta
• La Polla records Disco negro Europa 
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 09 Katy Bernard tà Rigaut de Barbesiu [nav. dif.]

Au somari d’En Ondas en navèra escota ua emission de 2018 :

mielhs_de_domna

La Dame-Graal

Chansons de Rigaud de Barbezieux
Presentacion e traduccion per Katy Bernard
En 2017, edicion bilingua occitan-francés en çò de Federop
14,00 € – ISBN : 978-2-85792-235-3

Lo libe qu’ei amantolat per ua cobèrta dab un Rigaut * a cavaucar un chivau negre en enluminadura, quan lo vedem quauque còp dab la Mielhs-de-Dòmna devant un huec… Divinitat profana/pagana qu’aquesta Dauna « Mielhs-de-Dòmna » cantada peu Rigaut de Barbesiu.

* Rigaut qui’s ditz tanben Ricard quauque còp

** Graal qu’ei lo quite mot occitan gradala.
Qu’ei arribat deu grèc cratèr = Κρατήρας (αγγείο) o κρατῆρ

Anteriorament de Katy Bernard, per exemple :
Le Néant et la joie, edicions Federop
Les mots d’Aliénor, edicions Confluences

La musica d’En Ondas :
Kronos Quartet Performs Philip Glass
* Glass_ String Quartet #5 – 1
* Glass_ String Quartet #5 – 3
* Glass_ String Quartet #4, _Buczak_ – 3
* Glass_ String Quartet #2, _Company_ – 1
* Glass_ String Quartet #3, _Mishima_ – 2. November 25, Ichigaya
Lo sonau d’En Ondas :  Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 08 Sarà e Carò [dif. nav.]

Au somari d’En Ondas en navèra escota ua emission de 2017 :
Sarà e Carò
• Sarà qu’ei bonetaira a Auloron La Manufacture de bérets,
• Carò qu’ei artista cantaira – e shens que – enter Tolosa e Bearn e lo planeta Cocanha
encontradas totas duas au hestau Primtemps de L’Arribèra de Sent Pèr edicion 2017 que ns’entertienen de las lors activitats professionaus.

Tanben que’vs desteca l’edicion d’En Ondas deu somari deu n° 841 deus Reclams darrèr trimèstre de 2016.

Las musicas d’En ondas :
• Cocanha I ÈS ? Label Pagans
• Dempuei Auriac
• La Comair mosca / Sus la nosta trilha
• Lo companhon d’Avairon
• Sus la punta de l’espada
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Crane airways deu disc Transpòrts Tisnèr S.A. e lo remix de Francés Dumeaux tà sortir de l’emission

En Ondas setm. 07 Francis Beigbeder

Lexicografe, Francis Beigbeder que s’apren la lenga en recercar e enriquir camps lexicaus divèrs.
Un òmi d’ua generositat impressionanta. Per l’aver costejat recentament pr’amor que’s desplacè tà dar ua de las conferéncias «Eth cap enas estelas e eths pès sus era tèrra» a Sauvatèrra e Ortès au Musèu Joana de Labrit.

© DL Francis Beigbeder, engenhaire de recèrcs au CNRS, a la retirada.

La mustra «A la découverte du ciel de Gaston Febus à nos jours» que’s passeja enqüèra a Ortès dincau 29/02/24 e puish que torna juntar au Musèu de la Sau en març e abriu dab las duas darrèras conferéncias : las viradas granas de l’astronomia despuish Febus per Anne-Pierre Darrées lo 13 d’abriu au hestenau Lo Primtemps de l’Arribèra e Maurici Romieu lo 18 d’abriu sus l’Elucidari de las propietats de totas res. 

Francis qu’ei l’autor de Ausèths 1986 Per Noste qui’s pòt tostemps crompar a un prètz atractiu.

Las musicas d’En Ondas
• Kronos quartet perform Philipp Glass_ String Quartet #5 – 3
• Crestian Vieussens Auròst Esquiç 5
• Aude e Coline duas aspesas La Montanha que se m’apèra Triste ei lo cèu
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit