En Ondas setm. 17 Eric Fraj 1/2 ABC del Saber Guèrra

Que prenem un temps necessari tà parlar d’un eveniment singular autant com riale entà la lenga occitana que lo de la vaduda de la revista-libe o deu libe-revista L’ABC del saber : Guèrra a Espaci Occitan deus Aups com a la libreria Aqueras montanhas a la ciutat a Pau, tanben suu site https://reclams.org.

© D. Lekuona

Publicacion pareishuda en çò de las edicions Reclams – çò qui’m da lo parat de declarar lo men conflicte d’interès (de benevòle) dab l’editor. Dens aquera prumèra emission de 4 que seram d’abòrd en companhia deu cap-redactor (entà duas emissions d’En Ondas). Puish dab ua deus collaboradors en la persona d’Anna-Pèir Darreas, tanben entà dus numèros d’En Ondas.
Eric Fraj – agregat de filosofia – que nse ditz que l’occitanisme… o entà d’ac mei plan exprimir com ac hè, los occitanismes que son dejà filosofias en se e de resisténcias en especiau.

Lo libe-revista que’s hè dens ua amira de vulgarizacion non-partisana de las ideas. Duas de las soas tilhas que’n son la Vertat e la Libertat correladas au saber. Que testimonia qu’èm ua societat com las autas qui exprimeish las soas ideas dens la soa lenga. Los articles que son en grana proporcion en occitan, quauques uns que son escriuts en catalan e au briu deu centenat de paginas cada article qu’ei introdusit per tres abracat : en occitan, e tanben en francés e en anglés.
—– L’ABC del saber Ni rire, ni plorar, comprendre : Guèrra, heurèr de 2023. Cap-redactor Eric Fraj. Maqueta e compaginacion Gilles Conte. Cob. e ill. colors, ill NB, 109p. Format magazine. Reclams. 19 euros.

D’autas revistas : justament Reclams n° 866 on Maurici Romieu en un complement au capítol lenga e nse bremba la purga aus gasconismes en francés a partir de Malherbe qui n’acaba dab la tendéncia en francés a « dèxtra-ment causir e apropriar a la toa òbra los mots mei significatius deus dialèctes…” Pierre de Ronsard, çò qui dè l’edicion apuish de mantuns obratges de Gasconismes corregits. Tanben Andrèu Pic, Arturo Pérez-Reverte (revirat per Joaquim blasco), Julien Gracq revirat per Sèrgi Javaloyès Reclams 75pp. cap redactor M. Romieu. Cob. col., ill. NB. 10 euros
Lo gai saber 567-568 que desbonda dab Joan Penent ua furiosa – aparenta mes lhèu pas devoranta qu’ei çò qui’u desiram – ràbia criticosa deus qui publican, justament dens la rubrica-tèma: Del bon usatge de la lenga occitana. Que passa notablament au son crible L’ABC del saber n°1 e a d’aqueth prisme 152p. cob. col. Cap-redactor Joan Penent. 15 euros. De i notar un article suu libe deu Robèrt Lafont per Florian Vernet Petita istòria europèa d’Occitània, Trabucaire 2003. Aquò d’aqui 352 que perpausa un n° especiau Amb Robèrt Lafont lo Risorgimento occitan au parat deu centenari de la vaduda.

Dab Eric Fraj que devisam dens En Ondas deu tèma de l’ABC del saber n° 1 Ni rire, ni plorar, comprendre : Guèrra. La guèrra ua question transistorica e permanenta qui interròga la lei deu mei hòrt a la quau los occitanismes e son sensibles. | En compagnie d’Eric Fraj nous devisons dans En Ondas du thème du 1er numéro de l’ABC del Saber : Guèrra. La guerre une question transhistorique et permanente qui interroge la loi du plus fort à laquelle les occitanismes sont sensibles.

Las musicas d’En Ondas
• Pink Floyd A mountain lapse of reason The dogs of war
• Artús Ors la Hòla
• Kraftwerk Radioactivity
• Robert Wyatt Comicopera Beautiful war
• Meredith Monk Mercy Line 1
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

Per un estiu radiofonic en escota a la demanda !

A l’escota lo quarantenat d’emissions de la temporada escorruda :
En Ondas (10/2021-06/2022)
La quarantaine d’émissions de la période écoulée en écoute à la demande
Sengla fòto clicada que mia au programa !
Cliquer sur chaque photo pour accéder à son programe !

Mercés a las ràdios que difusan tornar, aus auditors e a la gent qui’s hèn pòrtavotz.
Merci aux radios qui (re)diffusent, aux auditeurs et aux personnes qui se font porte-voix.

En Ondas setm. 20 Maurici Romieu, l’Elucidari

L‘arrevirada occitana de L’Elucidari de las proprietaz de totas res naturals de Barthelemy Langlais, qu’estó comandada per Alienòr de Comenge, assegurant la regéncia per l’educacion d’un Gaston Fèbus, enqüèra mainat. Maurici Romieu que contextualiza lo libe, presentà’n los capítols e ne causeish extrèits significatius qui explica. Anne-Pierre Darrées que coordona, critica e sintetiza lo perpaus e Jean-Claude Clermont que s’encueda de l’iconografia. Qu’evocam dab Maurici Romieu dens aquesta fin d’entervista cuelhuda en març de 2022, la parucion per viéner de L’elucidari : l’enciclopedia de Gaston Fèbus (títol provisòri).

Illustracion captacion d’imatge video Lo congrès permanent per la lenga occitana (mercés)

Tà pacientar enqüèra drin que podetz consultar lo site de l’Escòla Gaston Fèbus devath deu calam de Maurici Romieu aquiu tanben : https://escolagastonfebus.com/litterature/lelucidari-le-wikipedia-de-gaston-febus/ « L’elucidari, lo wikipèdia de Gaston Fèbus » dab extrèits : L’extrèit De Vasconia o Gasconha, qui presenta çò qu’èra lavetz la Gasconha e d’autes qui arretrobaram dens lo libe quan sia pareishut. Çò qui non saberé tardar a las edicions de l’Escòla Gaston Fèbus.

Illustracion tirada de lElucidari de las proprietaz de totas res naturals Bibliotèca Sainte Geneviève París [com la Dauna de Brasssempoi e hèra d’autas òbras de la cultura, de l’istòria e las lenga nostas, que ns’importaré que siin conservadas e amuishadas dens Musèus nostes]

Las musicas d’En Ondas
• Charles Emmanuel Borjon de Scellery_ Suite de trois Branles de village _ John Playford_ Bobbing Joe – Excuse me – Red House

• Carles Mas El Cant de la Sibil·la

• Hadouk Trio Live at Fip Alma celesta 

•  Gli Incogniti Corelli Concerto grosso No. 8 in G Minor, Op. 6 ‘Fatto per la notte di Natale’_ V. Allegro – Pastorale (Largo)

• Ad arron Vriolonaires pirenencs Craba d’Aussau

• Istuèra d’ausèths : recèrcs deus mainats dab Joan Francés Tisnèr (inedit)

 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 19 Maurici Romieu

Dab Maurici Romieu que perseguim d’explorar Les passions pyrénéennes chantées : Arette, Arbéost, Barèges qui anòta, presenta e arrevira en çò de las edicions de l’Escòla Gaston Fèbus en març de 2022. Un libe a l’italiana de 127 paginas, compaginadas per Maria Taïbi e ricament illustrat en color dehens, en negre e blanc en cobèrta. 19 euros.
Aqueste còp que parlam de la realizacion d’aqueste libe qui presenta tres tèxtes cuelhuts au cors deu sègle XIXau a Areta en Varetons, a Arbiost enter Vath de Ferrièras e Lavedan e Varètja en Lavedan. Per estar profanes qu’èran cantats com planhs, lo Dijaus sent au parat de las ceremonias organizadas en las glèisas. Qu’ei completat dab fòtos de la produccion artistica inspirada per la Passion: frescas, pintruras muraus, baishs relhèus, estatuas de glèisas de las vilas e deus vilatges pirenencs. Jean-Claude Clermont que dè la man entaus recèrcs e tribalh fotografics.

Dens l’emission qui seguirà qu’evocaram tanben l’edicion de l’Elucidari de las proprietatz de totas retz naturaus, mena d’enciclopedia deu sègle XIVau dont l’edicion seguirà – animada per ua mustra – tostemps en çò de las edicions de l’Escòla Gaston Fèbus.

Las musicas d’En Ondas
• Arco Alpino Patric Valhant Rigaudon Testard pr’amor Ponhatrèr com a Maurici Romieu que’n cau, aquiu recèrcs que vaden un libe remarcable
• Canti de la setimana santa (Messina Enna Catania) I doli dû Signuri + Ciangi, Ciangi Maria 1 [plora, plora Maria]
• Joan Francés Tisnèr Tralhaires La Passion de la sorcièra (extrèit tot petit d’aquesta pèça)
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 18 Maurici Romieu

Qu’ei un d’aqueste encontre tostemps esclairant, viscut en companhia de Maurici Romieu. Uei be soi contenta de’vs partatjar lo començar deu tres temps de l’entervista soa a perpaus de Les passions olgpyrénéennes chantées : Arette, Arbéost, Barèges qui Maurici Romieu anòta, presenta e arrevira en çò de las edicions de l’Escòla Gaston Fèbus en març de 2022.

© D. Lekuona

Les passions pyrénéennes chantées : Arette, Arbéost, Barèges Maurice Romieu. Libe a l’italiana de 127 paginas, compaginadas per Maria Taïbi e ricament illustrat en color dehens, en negre e blanc en cobèrta. Au prètz de 19 euros.

portada de Les Passions pyrénéenneschantées. Ed. Escòla Gaston Fèbus, 2022

La seguida, dens l’emission per viéner d’En Ondas. Qu’evocaram tanben ultimament l’edicion de l’Elucidari de las proprietatz de totas retz naturaus, mena d’enciclopedia deu sègle XIVau dont l’edicion seguirà – animada per ua mustra – tostemps en çò de las edicions de l’Escòla Gaston Fèbus.

Las musicas d’En Ondas
• Brice Duisit La Passion de Clarmont Incipit L’arribada a Bethfage
• Brice Duisit La Passion de Clarmont L’anjo e las hemnas au tombèu
• Brice Duisit La Passion de Clarmont Lo parjuri de Pèire
• Kronos quartert String quartet n° 1 , lo 25 de noveme Ichigaya e lo 3
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 13 Anne-Pierre Darrées, Ercules l’iniciat

Que devisam mitologia dab Anne-Pierre Darrées qui signa un libe preciós en çò de Reclams edicions : Ercules, l’iniciat, liberòt bilingüe d’un centenat de paginas, illustradas en negre e blanc de la cobèrta color per Margot Raillé. Mei precisament que seràn los dotze tribalhs d’Ercules qui, destecats dens l’obratge aqueste, amuishan la madurada d’un miei diu – e òc eths tanben qu’an de vàder grans ce sembla – Eraclès (en grèc ancian Ἡρακλῆς /Hēraklês, qui vòu díser « Glòria d’Erà»), deu son nom prumèr Alcide, hilh d’Alcmèna e de Zèus, l’un deus eròis mei laudats de la Grècia antica. Qu’a las aventuras en la mitologia grèca hens lo monde coneishut deus Dorians puish dens totas la mediterranèa, a partir de l’expansion de la Grècia grana, dincaus in•hèrns. Que son condats los sons esplèits tanlèu Homère. Eraclès qu’ei dit Ercule dens la mitologia romana, identificat qu’ei au Melkart fenician, a l’Ercle estrusque e au Kakasbos en Asia minora. L’Ercule deus Romans qu’ei per còps descriut com mensh violent que non pas lo son alter ego grèc eque coneish daubuas benalejas qui’s debana enla peninsula uei dita italiana. Dens aquesta emission Anne-Pierre Darrées que nse ditz perqué a causit de’n har un libe e shens que pr’amor qu’ei a l’arrasic de la legenda de la creacion deus Pirenèus

Anne-Pierre Darrées per evocar Ercules l’iniciat que pareish en çò de Reclams Edicions.

En çò de Reclams edicions, entaus joens, un essai d’Anne Pierre Darrées : Ercules l’iniciat [3]. Los dotze tribalhs d’Ercules aliàs Eracles que son esplèits cargats d’ensenhaments. Aventuras pleas de simbèus, viscudas peu hilh de Zèus e d’Alcmèna que permeten a l’eròi dejà miei-diu de vàder un uman, de véncer l’animalitat, los truvèrs, d’alargar la consciéncia com ns’ac a partatjat Anne-Pierre Darrées. Libe de formacion se n’ei puish a que la natura d’Ercules qu’ei de dar la man aus umans com aus dius. Seguim las benalèjas extraordinàrias de l’eròi mei popular de la mitologia grèca e romana. Bilingüe occitan-francés 104p. 10 €
[3] Ercules l’iniciat. Ercules lo miei diu e Pirena la divessa, a l’origina deu Pirenèus dit per l’autora https://www.reclams.org/fr/liste-des-produits/produit/138-ercules-l-iniciat/highlight-WyJlcmN1bGVzIl0=

Las musicas d’En Ondas
• Music of the ancient world Grècia antica Dáktilos améra
• Björk Biophyllia Cosmogony
• Perlinpinpin fòlc Tenarèze E la musica passa la boca
• Music of the ancient world Grècia antica Eros
• Rosina e Martina de Pèira Chants occitans Arièja
• Transpòrts Tisnèr S.A. Amontanhas 2 arremesclada Baisha viste de la montanha shiulat
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 05 Benoît Larradet

Jamei aiga non cor capsús qu’ei un prumèr roman. Benoît Larradet qu’a causit naturaument e dab bonur de i ligar lo vielh continent au nau. Neurit qui ei per la vita de marchaire, de garrapetaire, l’autor, que passa l’aiga, que la segueish o que’s deisha rotlar per era. Qu’ei un roman bèth drin antropologic, Jamei aiga non cor capsús, en lo sens que nse hè capihonar en un «oèst luenhèc de capsús» en tot nse har seguir en tant qu’occitans pirenencs e gascons.

Benoît Larradet au Parc Beaumont de Pau © D. Lekuona

Jamei aiga non cor capsús de Benoît Larradet. Illustracion de cobèrta Emma Landi. Excellent prefaci Joan-Luc Landi. Un shishantenat de nòtas documentàrias o d’arreviradas preciosas : gran e bon tribalh que facilita la lectura. Reclams, 2021. 189 pp. Colleccion Terra incognita ; 10. 15 euros.

Las musicas d’En Ondas
• Gotan project Tango.3 La glòria
• Femmouzes T Tango
• Tango Lo Barrut 2016
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

Bonus : se voletz escotar Lo gat que s’avèva minjat la lua, de J.-L. Baradat tribalhat e empontat per B. Larradet e calandrons paulins, dab la votz deu Joan-Luc Landi, clicatz suu ligam Ua, miduna, mitrèna 4.

En Ondas setm. 51 B. Cursente Lo Libe negre de Salias

Lo Libe Negre de Salias en difusion tornar l’emission deu 17 de març de 2020 : imaginem un gran libe de memòria qui hasqui lei uei enqüèra. Libe singular, emblematic e memòria de la poblacion salièra quasi dus sègles de longa. Que l’avem adara a posita – mercés notaument a Benaset Cursente – publicat, anotat, comentat. Profieitem ! Un libe portat a mei d’ua persona : quate editors intellectuaus que son Maurici Romieu (per la lenga e la soa scripta), Jacques Pons, Jacques Staes e Benoît/Benaset de Cursente. Publicacion realizada en partir deu tribalh de Jean-Pierre Domecq (qui publiquè lo frut deus sons recèrcs tanben en 2017 Le livre noir de Salies-de-Béarn enfin révélé! a las edicions de l’Esvelhadou). L’obratge que’s titòla „Le Livre noir de Salies (1517-1684) : publication intégrale, annotée et commentée”, pareishut en 2017 a la Société des Sciences Lettres et Arts de Pau et du Béarn, e au parat aquesta edicion que pertòca la comunautat salièra. La colleccion qu’ei „D’hier à aujourd’hui”, e lo libe negre qu’ei lo ueitau volume, au prètz de 45 euros, un volume bèth de 520p.

Lo libe negre de Salias [1517 – 1684] Le Livre noir de Salies. SSLAPB, 2017.

Benoît Cursente, istorian de l´abitat, especiaument de la morfogenèsi deus vilatges en la Gasconha de l’atge miejancèr qu’estó influenciat per las problematicas e los metòdes de Charles Higounet, teorician e pratician d´ua « geo-istòria ». Arron la tèsi de cicle tresau, consacrada aus castelnaus de la Gasconha que diversifica los sons interès de cap a l´antropologia istorica. Esperit sintetic e sens istoric : jamei non har díser los documents au-delà de çò qui s’i tròba.

Suu moment n’avem pas trobat los mots
Galimatias m. : machí-machèr, nhirgo-nhargo ; galamanha f.
Gale f. : ronha, gratèra

Complements per anar mei luenh :
https://hadiu.eu/2019/02/11/en-ondas-setm-07-benoit-cursente-les-cagots-histoire-dune-segregation/

https://hadiu.eu/2019/02/18/en-ondas-setm-8-b-cursente-les-cagots-histoire-dune-segregation-2-2/

Las musicas d’En Ondas inspiradas per cantas de pont e de hont. Sonque petits extrèits que los musicians e m’ac perdonen !
• Didier Squiban Porz Gwen An dro Pont Kalleg
• André Ricros Un piano dans le pré La Font de las Amoras
• Trobadors art ensemble Gerard Zuchetto la Tròba 1 (Guilhem de Peitius – Jaufre RudelMarcabru) Quan los rius de la montanha
• Aymonino-Baudoin-Tisnèr Inedit Autorn de Pont
• Mascarimiri Dieci anni tour La Fontanella Italia en cançon
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide