En Ondas setm. 47 Dominique Marchais

Dominique Marchais qu’ei un realizator vadut en 1974, estudis a la Sorbonne Paris 4 e passatge a la Villa Medicis, que viu uei a Bordèu. Que sòrt de recéber lo prestigiós Prèmi Jean Vigo qui sòlen de dar a un realizator independent d’esperit e tà la qualitat e l’originalitat de la soa òbra.

2003 : Lenz échappé (cort metratge)
2010 : Le Temps des grâces
2014 : La Ligne de partage des eaux
2018 : Nul homme n’est une île
2023 : La Rivière

La Rivière lo son darrèr documentari, long metratge de 104 minutas, shens d’estar singular qu’ei sustot ua òbra d’art. Au sens prumèr : ua pintrura filmica e sonòra dont lo poder deus imatges e deus perpaus s’adreça a tots los nostes sens, a la nosta atencion e qui nse hè compréner, per l’exemple de gaves pirenencs, çò qu’ei lo monde de l’arriu e lo son ròtle. Aquestes èstes vius qui, despuish sègles, èm los dits umans a cavar, dravar, espleitar, empipautir, masedar e vueitar de tot lo lor poder vitau, lo filme que’us nse hè compréner d’ua tota auta mòda. Que nse rend conscients. Lavetz que podem partvirar las certituds.

Las musicas d’En Ondas
• La honteta de JL e M
• Sorrom Borrom lo cant deu gave (inedit) JF Tisnèr
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 46 Jue e Cecila

Dusau emission en companhia de « Mina de plomb, mina de ren = Mine de plomb, mine de rien » de Cecila Chapduèlh. Cecila Chapdèlh qui podetz escotar dens l’En Ondas qui davanteja (setmana 45 de 2023).

© JUE

Pareishut en junh de 2023 en çò de Jorn, lo son dusau recuelh qui ei illustrat a la Mina de plomb o mei prosaïcament a l’estillò per Jue. Que l’encontrèm era tanben.
Un tribalh grafic emprenh de simbolica en miralh dab los poèmas o los devís poetics de Cecila. Ua auta mesa en abisme en·hadaira.

Emper-abans que partatjam informacions meilèu locaus – e perqué non ! – sus rites e visions de l’univèrs, pr’amor de l’actualitat ligada au Topin de Lenga e a mantuas autas associacions en Bearn deus Gaves.

La halha, eth haro, las fallas dens un site en occitan parièr :

D’autes ligams : mailto:lo.topin.de.lenga@gmail.com (tà estar assabentat) e https://www.facebook.com/profile.php?id=100081099690336

https://www.museedusel64.fr/

https://loprimtempsdelarribera.com

Espiem País de florshttps://youtu.be/ANDTzKdQekw?si=oxYP77EggoeAxQGR de Jacob Redman, dab la votz de Laetitia Dutech entaus poèmas occitans. La setmana per viéner e l’auta après l’entervista en francés de Dominique Marchais entà « La Rivière » https://www.meteore-films.fr/distribution-films/La-Riviere-Dominique-Marchais o quin los gaves e nse hèn sentir çò qu’ei un èste sancèr e viu com l’arriu.

Las musicas d’En Ondas
• The doors Universal mind
• Eths micalets Aiganèu La lua se n’ei cochada
• Lua, lua Joan-Luc e Dany Madier-Dauba
• Ua, miduna, mitrena 1 Lo renard dab sa gran coda
• A ton cuenh Crestian Vieussens Fifres et tambours de Gascogne
• Au miei deu bòsc i a nau ausèths D’en Haut
Sonaus lo pianista Gérard Douvisy deu disc d’André Ricros, L’usina Dupain intro Diga Joaneta
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 45 Cecila Chapduèlh

Prumèra de duas emissions en companhia de Cecila Chapduèlh au parat de la sortida de « Mina de plomb, mina de ren = Mine de plomb, mine de rien ».

© fòto extrèita d’ua video de Voix Vives de Reha, lo poèta deu site « bachibouzouck », (https://www.youtube.com/watch?v=Y-kkj8onYC0

Pareishut en junh de 2023 en çò de Jorn, un dusau recuelh qui atenèvi despuish un moment. A Chara o Crotz en çò deu Camin de Sant Jaume pareishut en 2015. 103pp. 15 euros. Que parlam escritura d’abòrd, escritura tostemps. De l’encombranta femenitud… Que devisam de la fòrma papèr qui tostemps representa ua reconeishença quitament entaus quarantenaris com Cecila.

La soa actualitat :
– Dinc au 30 de noveme : Mustra « Mina de plomb, mina de ren » a la Topina, Tolosa
– lo 14 de novembre 2023, 18h rescontres Sauramps dab l’Universitat Pau Valery : http://www.felco-creo.org/14-11-23-universite-paul-valery-rencontre-litteraire-actualitat-de-ledicion-poetica-occitana/.
– deu 6 au 31 de deceme 2023 : Mustra « Mina de plomb, mina de ren » a la libreria « Aqueras montanhas », Pau
– lo 8 de deceme, dab Jue, 18h : vernissatge de la mustra Mina de plomb, mina de ren a la libreria Aqueras montanhas, Pau.
– lo 24 de març, castèth de Bordelha (24) : prima deus poètas, lecturas e talhièr de serigrafia.

Las musicas d’En Ondas
• Marc Mellits _ string quartet n° 2 Revolution Mara’s Toy
• Francesa Etay Ab aqui paubres dròlles Vriulons lemosins Lo couth e l’irondela Jan dau Melhau
• Version d’estudi e d’apréner deu Primtemps de l’Arribèra consacrat a las invencions Matiu Dufau e los collègues
• PapaGahus_loba_freddy
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 44 Eric Gonzalès 2

Que perseguim la convèrsa entinoada la setmana passada dab Eric Gonzalès [1964-2023].
Ua difusion tornar tà’ns brembar lo son apòrt en la coneishença, la difusion e la creacion egaument dens la lenga occitana de noste, a las quaus e tribalhè de faiçon tant competenta, escarpa e enlusernanta.

en difusion tornar

2009 data d’aquesta entervista – que ved l’espelida de dus obratges, la soa traduccion d’Amélie Nothomb : Igièna de l’assasin (en çò de Per Noste) e de l’edicion tornar en çò de Reclams (n° 1 de la coll. Honts) de Belina de Miquèu de Camelat qui revisa la grafia classica en companhia de Jan Loís Lavit-Talader d’aquesta òbra deu gran Miquèu de Camelat que pareishó en ua edicion definitiva en 1962 e dont la prumèra edicion data de 1898. Parats d’encontrar a l’autor autant riale com preciós.

• 1996 de l’Òrra istuèra d’un hilh de Gelòs : un gojat que’s geta au Gave de Pau arron aver temptat en de batles d’assassinar aus pairs. Un 1èr roman uei estarit
• 1998 Melic de Silvia Chasaus, roman policièr negre
• 1999 Arantxa, roman d’amor de la tela de hons istorica e geografica: la guèrra limaishorda en Bascoat enter Etarràs e Gal
• 2000 Isabèu de la Valea
• 2001 Las Tortoras e Dazibao
• 2005 La Guèrra de Bambovila (teatre)
• 2007 Entermiei lordèras
• 2013 arrevirada a l’occitan gascon de l’Estranh de Camus en çò de Reclams
• 2020 Uei qu’ei au nombre deus editors intellectuaus (dab Maurici Romieu, Sèrgi Javaloyès e Joan Luc Landi) de l’edicion nava deu Dictionnaire du béarnais et du gascon modernes, dit de Simin Palay dont escriu lo prefaci pertocant la grafia. Dus tòmes d’ara enlà disponibles, co-editats per Lo congrès de la lenga occitana e Reclams.
En 2009 ce sembla qu’aja renonciat, Eric Gonzalès, a la soa escritura pròpia tà’s consacrar a l’escritura deus autes e a la lenga.

[per referéncias web sus Eric Gonzalès visitar : https://hadiu.eu/2020/02/24/en-ondas-setm-9-eric-gonzales-1/]

Las musicas d’En Ondas

  • Antonio Placer Cancionista Anartista
  • Radiohead Com Lag I Will
  • Ani di Franco Knuckle down
  • Denís Frossard e Joan Francés Tisnèr Vrenhadas Hilhòta de delà l’aiga
  • Björk Volta The dull flame of desire
  • Battle Mirrored Racing

 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 43 Eric Gonzales 1

Eric Gonzalès [1964-2023] que ns’a quitat augan au mes de mai.
En navèra difusion duas emissions de 2009 qui tornèi adobar en 2020.
Eric qu’èra un fin coneishedor de la lenga. Que sia mercejat tà tot çò qui ns’a aportat.

Un dia qu’avoi l’astre d’obtiéner – au telefòne – ua entervista d’Eric Gonzales. Qu’èra en 2009. Que la ve perpausi tornar dens un montatge drin abracat (la musica), au format 45’ e tostemps en duas emissions. Lo parat de tornar sus la soa destinada literara.

Au començar de 2020, Eric Gonzalès qu’ei au nombre deus editors intellectuaus – dab Maurici Romieu, Sèrgi Javaloyès e Joan Luc Landi – de l’edicion nava deu Dictionnaire du béarnais et du gascon modernes dit de Simin Palay, dont escriu lo prefaci pertocant la grafia.

Dus tòmes d’ara enlà disponibles aqueste començar de 2020, co-editats per Lo congrès de la lenga occitana e Reclams.
https://escolagastonfebus.com/langue/le-dictionnaire-de-palay-enfin-reedite/

Jouèb : http://diaperdia.centerblog.net/ dont lo darrèr article partatjat ei « Modernizar lo gascon” en data deu 17 de heurèr de 2020. http://diaperdia.centerblog.net/6488076–modernizar-la-lenga-nosta
wiki : https://fr.wikipedia.org/wiki/%C3%89ric_Gonzal%C3%A8s & https://oc.wikipedia.org/wiki/Eric_Gonzales o drin mei drin « Enquèstas linguisticas boharòcas » : http://diaperdia.centerblog.net/6488089-enquestas-linguisticas-boharocas.

Las musicas d’En Ondas

  • Wax Tailor Que serà, serà
  • Arabian music from Fez and Marroco
  • Guilhem Lopez Sòmi de Granada Granada
  • Artús Òrb ATC
  • Japanesa drums Yoyi Hirota
  • Björk Innocence

En Ondas setm. 42 Daniel-DPL, un sovier, Òc un souvenir DERNIERES NOUVELLES

Aquera edicion d’En ondas que nse da lo parat de tornar trobar – que hasèva un moment despuish lo començar de 2022 – a Mèste Ruffié e Michel Rodes, cuelhuda a Bordèu entau parat de l’audiéncia en Cort administrativa d’aperet – octobre de 2023 – audiéncia consacrada a l’examen deus recors pausats per la DREAL, lo ministèri de l’ecologia (?) e Daniel-DPL a perpaus de la carrièra de gravas a l’alanda suu Gave d’Auloron.

FR// Cette édition d’En ondas nous donne l’occasion de retrouver – cela faisait un moment depuis le début de 2022 (voir en fin d’article l’intégralité des émissions consacrées à la question) – Maître Ruffié et Michel Rodes. Interviews recueillies à Bordeaux lors de l’audience en Cour administrative d’appel – octobre 2023 – consacrée à l’examen des recours posés par la DREAL, le ministère de l’écologie (?) et Daniel-DPL à propos de la carrière de graves à ciel ouverts sur Gave d’Oloron.
8 ans de luta !

© Domenja Lekuona

Lo comunicat deu 6 de genèr de 2025 de APQV Salmo tierra-Salva Tierra e de la Sepanso :


Abans dens l’emission qu’averam dat ua aurelhada a l’assecament de Gavarnia e a la distribucion de sable en l’arribèra tostemps deu Gave de Pau a Abòs fin de seteme.
Que clavaram l’emission sus las entervistas cuelhudas a Bordèu com anonciat.

Ordi deus plats d’En Ondas aquera setmana :
* Gavarnia assecada ! e la fòto : ua fòto de la celèbra cascada de Gavarnia publicada suu compte « X », de Météo Pyrénées (associacion a mira non lucrativa) que la cascada a desapareishut. Assecada au 9 d’octobre que chorra dètz dias après. Que ns’a grada mei de la véder atau… mes e’s cau aprestar l’an qui vien a la véder assecada mei de d’òra dens l’an ? o tà tostemps ? Acostumà’s qu’ei quauque còp renonciar a las nostas responsabilitats.


* Lo collectif S.O.S. Plaine d’Abòs, la gent qui viven ací e mei luenh, qu’avèvan aprestat panèus explicatius resumint los efèits sus l’environament de l’extension de 17,6 ha de la gravèra, dont l’empresa ei uei de 100 ha.

  • Audiéncia a la Cort administrativa d’aperet a Bordèu : escotatz las entervistas M. Rodes de la Sépanso e Me François Rufié

Video : aigat 10/01/2022 (arron lo deu 10/12/2021 mei hòrt)

Gaves e filmes qu’an i comprés un poder sus la nosta imaginacion e la nosta facultat a díser non.
La Rivière de l’excellent documentariste qu’ei Dominique Marchais (L’homme est une île, La ligne de Partage des eaux ou Le Temps des grâces…) qu’ei programat en avant-purmèra lo dimenge 29 d’octobre au Salèirs, a 6h deu ser, a Salias. [tanben deu 18 tau 22/10 : Bordèu Fifib, retrospectiva deus sons filmes e avant-prumèra de La Rivière lo 22 a 14h, 23/10: Peçac (dab Gilles Bœuf), lo 26 : Baiona, lo 27 : Pau, lo 29 : Salias, lo 30 : Arudi, lo 31 : Maule, lo 1èr : Donapaleu, lo 2 : Donibane Lohitzun, lo 4 : Capsius]. Au cinèma a partir deu 22 de noveme de 2023 !

Las musicas d’En Ondas
• Arnau Obiols Projècte Pirèna Aigua III
• Patti Smith Pissing in a river (Digitally Remastered 1996)
• Rotland Pecot Poèmas per tutejar Passejada long dau riu après vendemiar
• JF Tisnèr Prologue 1 + Montatge (reperatge tà Sorrom Borrom, lo poèma de Sèrgi Javaloyès)
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

La gravèra Daniel-DPL en los autes programas d’En Ondas : https://hadiu.eu/?s=carressa+e+cassab

En Ondas setm. 41 Danís Chapduelh entà ‘Dordogne’

En la setmana d’En Ondas, tres revistas

  • e mei lo videojòc Dordogne deu quau ns’entertien Danís Chapduelh. Pensatz un videojòc en lo quau non perdem, ni morim (ni hèm morir) aquò dab lo hèit que sian aquarellas avitadas e que perpausan la version occitana, que son singularitats de saludar ! Dordogne videojòc de Cédric Babouche. Estúdio : Un Je Ne Sais Quoi, associat a Aymeric Castaing e Umanimation, basats a Bordèu, produsit per Focus entertainement. Danís Chapduelh qu’ei per alhors cap redactor deu Diari.
© Cedric Babouche

https://store.focus-entmt.com/eu/search/Dordogne

Danís Chapduelh dens En Ondas o meil enlà : https://hadiu.eu/?s=Dan%C3%ADs+Chapduelh

Las musicas d’En Ondas
• Tre Fontane Bertran de Bòrn J.-L. Madier Ai ! Lemosin
• Valhant e companhia Veranda Sestrina e Peirigurdin
sonaus : Marseilles, Le retour des Muletiers Aldo Ciccolini Deodat de Severac
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 40 Didier Tousis « Hèstas sauvatjas »

„Per un instant perfèit qu’èm capables de suportar tots los autes” ce nse bremba Didier Tousis citant Sartre.
Hèstas sauvatjas peus mainats de l’Ecole Nidau de Soston.
L’escòla bilingua singulara, en pedagogia Montessori, en occitan gascon qu’edita lo son purmèr obratge.
Ua escòla deu dehòra, deu desvelh qui perpausa aqueth àlbum remarcable (coord. D. Tousis), tot en color dab dessenhs deus escolans, pegatges, fotografias, creacion grafica. Curiós de tot, aqueths mainats, qu’observèn au long de l’an, un dia la setmana, en la seuva. Ua escòla de la lentor, de l’observacion, de la paciéncia e de la sensibiltat. Magnific àlbum cartonat tot en color, 38 p., 15 €. Coproduccion Pit produccions-Ligams/La Passem.
Didier Tousis que nse ditz que, en companhia deus mainats, cau deishar lo temps a la vita.
«En çò deus mainats, tots los mainats deu monde, que i ei l’esper esconut d’un monde diferent». Maria Montessori

https://www.ecolenidau.fr

Los ligams per completar :
– Maria Montessori https://it.wikipedia.org/wiki/Maria_Montessori dens la wiki italiana
– Celestin Freinet https://ca.wikipedia.org/wiki/C%C3%A9lestin_Freinet en la wiki catalana [ ua version occitana que seré planvienguda, non trobatz pas ?]
– Rudolf Steiner https://ca.wikipedia.org/wiki/Pedagogia_Waldorf
e que v’aconselhi tanben « Printemps silencieux » de Rachel Carson, un deus documentaris mei legit au monde https://fr.wikipedia.org/wiki/Printemps_silencieux + https://fr.wikipedia.org/wiki/Rachel_Carson

Las musicas d’En Ondas
• The Crane of Akn au Duduk per Yeghish Manoukian Illuminacion Musica d’Armenia
• Issòr Ua, miduna, mitrèna 2 PS GS Issor Conte de la Maria Chorra
Pas avut lo temps de’vs passar « La Maria-Chorra e lo pinçan »
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit