En Ondas setm. 26 J.-I. Casanòva « Le Roman en langue d’oc 1840-1930 »

Joan-Ives Casanòva, Marselha 1957.
Escrivan en occitan, francés e professor onorari de las universitats : especialista de Mistral, Apollinaire, Stendhal, Proust o Celine…
Que harga de longa ua òbra singulara, estiglanta autant com estacanta.
Qu’ei l’autor de mei d’un trentenat d’obratges de poesia, devís, d’estudis literàrias, màgerment en occitan.
La publicacion a laquau ns’interessam qu’ei ua soma que’s titòla « Roman en langue d’oc 1840-1930 émergence et expansion », pareishuda en 2024 en çò d’Aqua Aura, 1100 pp. cob. ill. Vivent Astruc fac simile d’un manescriut de Joseph Bourrely – artista de la lenga (foto e coll part Pau Fabre). L’estudi que pòrta sus un cinquantenat de romans. E que perpausa tanben ua temptativa de comparèr dab lo roman breton, catalan o còrse… la Còrsa on a estacas.
Acompanhat d’ua impressionanta bibliografia e clavat per un indèx qui ne n’ei pas mensh.

Las musicas d’En Ondas
• Max Roqueta Manufacture verbale Laurent Audemard Rasims de Luna Tirat deu Maucòr de l’unicòrn Romance
• Jan-Maria Carlòtti Dire Robèrt Lafont Ròse Ròse roiga-tèrra
• Deodat de Severac Jean-Noël Barbier œuvres pour piano Le retour des muletiers
• Gaël Hemery Henry Maquet and co La bèstia que manjava lo monde La Sanha d’Auvers
• Manufactures verbales Bernat Manciet Sonets Budèth
• Auròst Esquiç dedicat a Manciet Crestian Vieussens
Pastres pastresses Micolau Saboly s. XVIIIau
• Patric Valhant Renat Sete Danièla Franzin La bèla naissença Pastres dei Montanhas
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 17 Gilabèrt Nariòo Parlar Plan 2/2

Gilabèrt Nariòo que s’ei mort quauques dias a.

A París, Gambia, Grècia, Arièja, país on s’està e tribalhà Gilabèrt, hornim mei Catalonha.
Gilabèrt que viatjava en escotar las ràdios e parièr la BBC.
Uei qu’ei suu batèu de nèu qui’u pòrta cap a autes orizonts.

Dens En Ondas aquesta setmana la seguida de l’entervista de Gilabèrt Nariòo peu Parlar Plan en çò de Per Noste a Ortès en 2017 256p., 13 euros, ua bibliografia mei (un essai de bibliografia).
En fin d’entervista qu’evocam dab G. Nariòo la situacion a Catalonha e lo dret a autodeterminà’s entà tot pòble.

Parlar plan apèr de descobèrta dens ua colleccion titolada Utís a destinacion deus qui tot com jo e parlan un occitan ortopedic. Parlar Plan qu’ei la publicacion de las cronicas deu quite títol que pareishen a la revista País Gascons de 1985 enlà, editada a Ortès per Per Noste. 256p. 13 €

Gilabèrt Nariòo que vadó en 1928, qua viatjat e tribalhat a París, en Gambia, en Grècia, en Arièja abans de tornar establís en Bearn. Que’s morí lo 6 d’abriu de 2024.

Qu’acabèm l’entervista sus l’actualitat en Catalonha dab Gilabèrt, que l’avóram poduda clavar dab un exemple d’ua construccion gascona parallèla a l’anglés o au grèc… Qué mei hornir ? que Gilabèrt a arrevirat un polar La Bíblia Valenciana deu catalan Rafaèl Tasis, qu’ua de las cronica deu Parlar Plan que’s titola «Lo tablèu de la Núria» e que Catalonha que compta per eth com per d’autes ?

Tanben dens l’En ondas de lavetz : anóncias de parucions recentas « Los Mots e Lo Baston » de David Grosclaude e divèrsas soscripcions per Cds (Uèi, Vath d’Aspa).

essai de bibliografia :
• Parlar plan / Gilabèrt Nariòo / Ortès [Orthez] : Per noste, 2017, 256pp. (Utís)
• Dictionnaire français-occitan (gascon) / Gilbert Narioo ; Michel Grosclaude ; Patric Guilhemjoan / 5e éd. revue et corrigée / [Orthez] : Per noste , 2016
• Dictionnaire intermédiaire français-occitan, Gascogne : A-Z / Gilbert Narioo, Patric Guilhemjoan, Michel Grosclaude / [Orthez] : Per noste , cop. 2015
• Dictionnaire français-occitan (gascon)  / Gilbert Narioo ; Michel Grosclaude ; Patric Guilhemjoan / 3e éd. revue et corrigée / [Orthez] : Per noste , 2007
• Dictionnaire français-occitan (gascon) / [Gilbert Narioo, Michel Grosclaude, Patric Guilhemjoan] / 2e édition revue et corrigée / [Orthez] : Per noste , impr. 2007
• Dictionnaire français-occitan (gascon)  / [Gilbert Narioo, Michel Grosclaude, Patric Guilhemjoan] / [Orthez] : Per noste , impr. 2005
• Dictionnaire français-occitan (gascon)  / Gilbert Narioo ; Michel Grosclaude ; Patric Guilhemjoan / 2e éd. revue et corrigée / [Orthez] : Per noste , 2004-2005
• Dictionnaire français-occitan (gascon) / Gilbert Narioo, Michel Grosclaude, Patric Guilhemjoan / [Orthez] : Per noste , 2003
• Répertoire des conjugaisons occitanes de Gascogne  / Michel Grosclaude et Gilabèrt Narioo / [Ortès] : Per Noste , impr. 1999
en direccion deu joen public e en collaboracion :
• L’espaurugalh : conte / de Lidia Daubà… [et al.] ; ill. per Sarah Fistol ; adaptacion gascona de Janina Tatrie e Gilabèrt Narioo / Bordeaux : CRDP d’Aquitaine , 2006
• Lo gatòt e la bossòla: conte tradicionau / adaptat per Domenja Decamps ; ill. per Sylvaine Abbadie ; adaptacion gascona de Janina Tatrie e Gilabèrt Narioo / Bordeaux : CRDP d’Aquitaine , 2006
• Contes d’arríder  / contes de Daniel Chavaroche ; ill. per Mayana Itoïz ; adaptacion gascona de Janina Tatrie e Gilabèrt Narioo / Bordeaux : CRDP d’Aquitaine , 2005
• Pèir-l’ors : viatge en la preïstòria / Marcel Abbadie ; version occitana (gasconha) Marcel Abbadie, Gilabèrt Narioo ; ill. Sylvaine Abbadie / Anglet : Atlantica , 2003
• Pèir l’ors : version occitana (Gasconha) / Marcel Abbadie, Gilabèrt Narioo ; ill., Cathe Maisonnier / [Orthez] : « Per noste » , 1999
• Sèt contes occitans / Joan Lois Baradat, Ferran Delèris, Joan Francès Bladèr… [et al.], aut. ; Cathe Maisonnier, Anna Sarda, Frederic Fijac… [et al.], ill. ; Crestiana Mosquès, Maurici Romieu, Gilabèrt Nario… [et al.], voix / Pau : Institut occitan , 1998 (cop.
• Ua isla en Peirigòrd / tèxt francés Joe͏̈l Cornuault ; dessenhs Philippe Davaine ; revirada gascona Gilabèrt Narioo / [Périgueux] : Fanlac , 1993
autes obratges en collaboracion dab Miquèu Grosclaude
• Navèra pastorala bearnesa  : pèça en un acte e onze hèitas / Anonyme (XVIIe-XVIIIe) ; texte mis en orthographe moderne et annoté par Michel Grosclaude et Gilbert Narioo / [Orthez] : Per Noste , 2001
• La pastorala deu paisan qui cèrca mestièr a son hilh, shens ne trobar a son grat ] : pèça en quate actes / per Mossur Fondeville, de Lescar ; texte mis en orthographe moderne et annoté par Michel Grosclaude et Gilbert Narioo / [Orthez] : Per Noste , 2001
• Evangèli segon sant Matèu / trad. occitana (gascona) confrontada a l’originau grèc per Miquèu Grosclaude ; dab l’ajuda de Robèrt Darrigrand e Gilabèrt Narioo / Ortés : Per Noste , impr. 1995
en collaboracion dab Patric Guilhemjoan
• Ua camada en Italia / de Cesari Dauger… ; presentada, metuda en grafia classica e espurgada deus galliscismes màgers per Patric Guilhemjoan ; notas istoricas de Jean-Jacques Fénié ; dab l’ajuda de Gilabèrt Nari’oo / Ortès : Per noste , 2001
• Flocadas aurivas : florilègi deus poètas gascons de las Lanas / amassat, presentat e metut en grafia classica per Patric Guilhemjoan e per Maurici Romieu per la partida sus Arnaut Guilhèm de Marsan ; dab l’ajuda de Gilabèrt Nariòo / Ortès : Per Noste , 2001
Teatre :
• Ua bòrda en T.R.Ò.P / de Yves Garric ; version occitana Gilabèrt Narioo / Ortés : Per Noste , 1996)
• L’Alemanda / Gilabèrt Nariòo / Orthès : Per noste , 1986
• Lo crit deu còr / Gilabèrt Nariòo / Ortès : Per Noste , 1982
arrevirada deu catalan :
• La bíblia valenciana / Rafaèl Tasis ; arrevirada deu catalan per Gilabèrt Nariòo / Ortès : Per Noste , 1994
poesia :
• La mar de Coríntia : poèmas = La mer de Corinthe : poèmes / Gelibèrt Narioo / Picapol : Escòla Occitan d’Estiu , 1988
qu’ei enfin l’adaptator de l’Estaca la cançon mitica de Lluis Llach a l’occitan gascon :
– Qu’èm çò qui èm !  / Los de Nadau, groupe voc. et instr., auteur-compos. / Labastide Cezerac (64170) : Los de Nadau, [1986?]
– L’ immortèla  / Los de Nadau, groupe voc. et instr., auteur-comp. / Béziers (34500) : Ventadorn , 1978 (P)
– Aspa vòu víver  / Los de Nadau, groupe voc. et instr., comp. ; Gilbert Narioo, textes / Béziers (34500) : Ventadorn , [1975]
– S’aví sabut / Gilabèrt Narioo / Ortès (64300) : Per Noste , 1991 ?
– Marcel Amont canto en biarnés  / Marcel Amont, , chant / Paris : Sibécar , 1979 (P)
Las musicas d’En ondas :
• Sourdure quan io zere chas ma maire
• Denis Fournier Percussions profile le mystère de la pyramide la porta des secrets
• Rodín Indignats Citizen chance — Uei Solèu d’argent trobar la soscripcion –> http://ueimusica.com/
• Rosina de Pèira Gospels d’Òc Los Montanhòls
• Re Niliu Alla cala africana
• Vath d’Aspa Montanha sacrata — Patz _Paix _Peace _Paz
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 11 Joan-Luc Landi e l’Euskara 2/2

Viatge en Iparralde e Hegoalde en companhia de Joan-Luc Landi tà çò de l’aprentissatge de l’Euskara soletin…, los rapòrts de la version Batua, creada de l’euskara dab las variantas de la lenga e la dificultat qui ei de s’acarar a apréner aquera lenga.
Landi qu’ei autor d’un recuelh de novèlas, Manipòlis, a Reclams (2016), que publica tanben dens la revista regularament e notadament sus aquera experiéncia qui ei a víver, d’apréner la lenga deu vesin basco [Reclams n° 860 Ua Camada en Sola pp.39-46], qu’ei enfin un deus correctors entau gascon dens la quita revista. Un aprentissatge qui demanda determinacion, tribalh e ponhastrèr. Aquera 2au emission que serà ua mena de comparason – d’iniciacion – dab l’occitan que parlam en Gasconha. Que hè parièr ua part de l’atrèit qui esprava Joan-Luc tà l’Euskara. Enfin ua leçon exprès de la formacion d’ua frasa, en direccion d’ua hemna o d’un gojat..!
Lecturas conselhadas :
Poésie du Gérondif, Le tripode, J.-P. Minaudier, 2017 : https://www.libraria-occitana.org/produit/poesie-du-gerondif/
Shibumi Trevanian, 1979

apréner l’euskara ?! : mailto:xiberokolaminagaueskola@gmail.com
Trobar emissions dab Joan-Luc Landi : https://hadiu.eu/?s=landi

Las musicas d’En Ondas
• Niko Etxart Has’Dantzan
• Mixel Etxekopar Extebarre 
• The doors Morrisson Hotel The spy
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 50 Miquèu Neumüller Aquò d’Aquí 2

Au somari de l’emission : la dusau part de l’entervista de Miquèu Neumüller cap-redactor d’Aquò d’Aquí dens ua seguida de tres emissions. Qu’obrim dab duas bracas : l’excellent n° 1167 de Parlam Gascon de Joan Jacme Fenie, dens lo Sud-Oèst Lanas e Suus camins de Nadau, la parucion deu recuelh de condes de nadau deu Miquèu Baris qui ei arribat a temps [en version bilingua OC-FR]. Per contactar Miquèu Baris e recéber a gratis lo son darrèr vadut mailto:barismic.oc@gmail.com 06 09 62 52 99.
Dab Miquèu Neumüller que devisam linha editoriau, qualitat de lenga, ensenhament, dossièrs internacionaus, … e pass sanitari. Per abonà’s a Aquò d’Aquí : https://www.aquodaqui.info 10 n° l’an, cada mes 24 paginas, tot en color, 27 euros aquodaqui@gmail.com. Suu site un deus ultims subjèctes au moment quan boclam En Ondas… que s’i parla de Pastorala ací tanben, aparentaments deus bons ! : https://www.aquodaqui.info/Una-%C2%A0Pastorala-per-lo-nostre-temps%C2%A0-en-Pais-Nicard_a2292.html a basa de tèxtes d’Erri de Luca e Victor Gelu qui aprecii au-delà los dus !
Per entinoar 2022 que receberèi a Danís ChapduelhLo Diari e que serà la tresau part d’aquesta seguida consacrada a magazines de la premsa occitana.

Mercés a M. N. per l’autoportrèit ©.

En relacion dab un deus perpaus de la presenta edicion, de senhalar l’excellent obratge « Molière l’occitan » de Claude Assémat en collaboracion dab Jean Feuillet, Jennifer Lazaric-Jungic, Guy Mathieu, Patrice Roques e Patrick Sauzet, en çò de Lambert-Lucas en 2014. Creo de la Talvera centre regionau per l’ensenhament de l’occitan en dehòra de l’airau istoric de l’occitan. Version occitana 80p. 15 € [existeish en version francesa].

Las musicas d’En Ondas
• Flor Envèrsa disc eponim Flor Envèrsa Tèrra
• Sam Karpiena Extatic malenconia tròç eponim
• Ricardo Tesi Patrick Vaillant Veranda Capelli neri
• Calandrons e escolans d’Oc Bi Viatge en lenga Garona
• Joan Maria Carlòtti Dire Robèrt Lafont Lo ris es bas e ven de l’aiga
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 43 Katy Bernard Mooc – Les chansons des troubadours

Sola e unica convidada d’En Ondas, Katy Bernard, mèsta de conferéncia d’occitan a l’universitat de Bordèu Montaigne. Presidenta lavetz en 2015 de l’InÒc Aquitània. Creatore de l’associacion Trobadas. Que devisa deu mooc a succès (mei de 3000 inscriuts) : Les chansons des troubadours, qui’s debanè d’abriu a mai de 2015. Un Mooc (massive open online course) qui’s tienerà tornar en 2016. Que ns’entertien tanben de las soas publicacions Les mots d’Aliénor : Aliénor d’Aquitaine et son siècle publicat per Confluences e de Le Néant et la joie Chansons de Guillaume d’Aquitaine editat per Federop.

[emission deu 27 de seteme de 2015 en difusion tornar – en rediffusion]

Las musicas d’En Ondas* Rosina e Martina de Pèira Cants tradicionaus Escotatz Marcabrun

* U2 Achtung baby So cruel

* T Na Rez Aral Interludio+Interludio humeur acqueuse

* Brice Duisit Guillaume IX d’Aquitaine – Las cansos del Coms de peitieus Interlude instrumentau

* T Na Rez Aral Aral

* No quarter

* Re Niliu Caravi A la calla africana

* Delphine Aguilera Christian Zagaria Amb la doçor Quan vei la lauseta mover Bernat de Ventadorn

Sonaus de Joan Francés Tisnèr Crane airways deu disc Transpòrts Tisnèr S.A. e lo remix de Francés Dumeaux tà sortir de l’emission.

Tribuna deu jornau « Le Monde » 19/05/2021

« Il en va désormais de la responsabilité de la puissance publique de sauvegarder et promouvoir nos langues régionales »

Tribune

Un collectif de deux cents personnalités, dans une tribune au « Monde » à l’initiative de l’écrivain Erik Orsenna, s’insurge contre la saisine du Conseil constitutionnel par une soixante de députés espérant bloquer la loi sur la protection et la promotion des langues régionales, pourtant définitivement adoptée par le Parlement en avril.

En Ondas setm. 19 Patric Guilhemjoan Diccionari occitan francés (Gascon)

Patric Guilhemjoan autor dab Elisa Harrer deu Diccionari occitan francés (Gasconha)

Patric Guilhemjoan que ns’ac ditz tot deu Diccionari occitan francés (Gasconha). Tres tòmes preciós en mei de dus mila paginas que sòrt de paréisher en çò de Per Noste https://pernoste.com.

2020 e 2021 que son annadas fastas per la publicacion de diccionaris de lenga. En 2020 qu’espelí l’edicion tornar deu Dictionnaire du béarnais et du gascon modernes de Simin Palay en la soa grafia d’origina en çò de Reclams edicions. Qu’aprofieitam aquesta entervista per coneishé’u un drin mei en avant. Encontre dab Elisa Harrer la setmana per viéner. Qu’ei tanben autora deu present diccionari e d’autes libes parièr ! Tots los perlongaments suu blog hadiu.eu.

Las musicas d’En Ondas
• Gli Incogniti & Amandine Beyer Scarlatti Concerto grosso No. 8 in G Minor, Op. 6 ‘Fatto per la notte di Natale’_ V. Allegro – Pastorale (Largo) extrèit 
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 16 Eric Fraj 2

Que perseguim l’entertien dab Eric Fraj, artista cantaire, ensenhaire e cercaire • Nous poursuivons l’entretien avec Eric Fraj, artiste chanteur, enseignant et chercheur.
Dens aquesta edicion que devisam d’escritura. La soa e la d’autors e d’autoras com Danièle Hoursiangou-Estebe, Joan Bodon o Joan-Loís Viguièr • Dans la présente édition nous discutons d’écriture. De la sienne et de celles d’auteurs comme Danièle Hoursiangou-Estèbe, Joan Bodon ou Jean-Louis Viguier.

© Monotipe L’Arbo de vita Daidièr Mir

Apregonir e perlongar | approfondir et prolonger : https://fr.wikipedia.org/wiki/%C3%89ric_Fraj, https://oc.wikipedia.org/wiki/Eric_Fraj e https://ca.wikipedia.org/wiki/Eric_Fraj. Lo site oficiau de l’artista : qu’ac avetz entenut la soa discografia manca los dus darrèrs disques que s’i pòt escotar librament : lo site de l’artista : https://ericfraj.com/eric-fraj-parcours/ e la soscripcion per paréisher fin de 2021 https://ericfraj.com/oc/soscripcion-per-la-vida/. La magnifica portada monotipe qu’ei signada Didier Mir : http://cargocollective.com/didiermir e que serà solide en color, tanben que hè part d’un tot que descobriratz dab la soscripcion. Que receberam a Daidièr Mir d’ací quauques emissions.

Eric Fraj qu’ei un deus contra-exemples viu a aplicar a l’istoriografia, colportada per’cí, per’quiu, deu mite de la NCO. Istoriografia torcuda de la Nòva Cançon Occitana tau com se conta a mainats que non pòden verificar gran causa. Eric Fraj qu’aprèsta un doctorat suu maine de la cançon, de la votz e de la creacion enter autes.

La faiçon qui a de hestejar lo prumèr concèrt (en seteme o noveme de 1971) qu’ei d’aprestar un disc compacte doble en complicitat dab plen de companhs e companhas musicians e cantaires. De las 32 cançons, 30 son ineditas. Pas inaudidas totas puish a que’n virè un bon pro en concèrt.

La Vida que n’ei lo títol, com si cantar èra un hat : a l’encòp fatalisme e neuritud prumèra.

Las musicas d’En Ondas
Lo Köln concèrt solò de Keith Jarrett en 1975 a l’opèra de Colonha, quauques extrèits parts 1 tà 3.
• Duo d’Eric Fraj dab Lluis Llach en 2005 A fòrça de nits creada tanben en 1975, paraulas e musica de Lluis Llach
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide