En Ondas setm. 17 Eric Fraj 1/2 ABC del Saber Guèrra

Que prenem un temps necessari tà parlar d’un eveniment singular autant com riale entà la lenga occitana que lo de la vaduda de la revista-libe o deu libe-revista L’ABC del saber : Guèrra a Espaci Occitan deus Aups com a la libreria Aqueras montanhas a la ciutat a Pau, tanben suu site https://reclams.org.

© D. Lekuona

Publicacion pareishuda en çò de las edicions Reclams – çò qui’m da lo parat de declarar lo men conflicte d’interès (de benevòle) dab l’editor. Dens aquera prumèra emission de 4 que seram d’abòrd en companhia deu cap-redactor (entà duas emissions d’En Ondas). Puish dab ua deus collaboradors en la persona d’Anna-Pèir Darreas, tanben entà dus numèros d’En Ondas.
Eric Fraj – agregat de filosofia – que nse ditz que l’occitanisme… o entà d’ac mei plan exprimir com ac hè, los occitanismes que son dejà filosofias en se e de resisténcias en especiau.

Lo libe-revista que’s hè dens ua amira de vulgarizacion non-partisana de las ideas. Duas de las soas tilhas que’n son la Vertat e la Libertat correladas au saber. Que testimonia qu’èm ua societat com las autas qui exprimeish las soas ideas dens la soa lenga. Los articles que son en grana proporcion en occitan, quauques uns que son escriuts en catalan e au briu deu centenat de paginas cada article qu’ei introdusit per tres abracat : en occitan, e tanben en francés e en anglés.
—– L’ABC del saber Ni rire, ni plorar, comprendre : Guèrra, heurèr de 2023. Cap-redactor Eric Fraj. Maqueta e compaginacion Gilles Conte. Cob. e ill. colors, ill NB, 109p. Format magazine. Reclams. 19 euros.

D’autas revistas : justament Reclams n° 866 on Maurici Romieu en un complement au capítol lenga e nse bremba la purga aus gasconismes en francés a partir de Malherbe qui n’acaba dab la tendéncia en francés a « dèxtra-ment causir e apropriar a la toa òbra los mots mei significatius deus dialèctes…” Pierre de Ronsard, çò qui dè l’edicion apuish de mantuns obratges de Gasconismes corregits. Tanben Andrèu Pic, Arturo Pérez-Reverte (revirat per Joaquim blasco), Julien Gracq revirat per Sèrgi Javaloyès Reclams 75pp. cap redactor M. Romieu. Cob. col., ill. NB. 10 euros
Lo gai saber 567-568 que desbonda dab Joan Penent ua furiosa – aparenta mes lhèu pas devoranta qu’ei çò qui’u desiram – ràbia criticosa deus qui publican, justament dens la rubrica-tèma: Del bon usatge de la lenga occitana. Que passa notablament au son crible L’ABC del saber n°1 e a d’aqueth prisme 152p. cob. col. Cap-redactor Joan Penent. 15 euros. De i notar un article suu libe deu Robèrt Lafont per Florian Vernet Petita istòria europèa d’Occitània, Trabucaire 2003. Aquò d’aqui 352 que perpausa un n° especiau Amb Robèrt Lafont lo Risorgimento occitan au parat deu centenari de la vaduda.

Dab Eric Fraj que devisam dens En Ondas deu tèma de l’ABC del saber n° 1 Ni rire, ni plorar, comprendre : Guèrra. La guèrra ua question transistorica e permanenta qui interròga la lei deu mei hòrt a la quau los occitanismes e son sensibles. | En compagnie d’Eric Fraj nous devisons dans En Ondas du thème du 1er numéro de l’ABC del Saber : Guèrra. La guerre une question transhistorique et permanente qui interroge la loi du plus fort à laquelle les occitanismes sont sensibles.

Las musicas d’En Ondas
• Pink Floyd A mountain lapse of reason The dogs of war
• Artús Ors la Hòla
• Kraftwerk Radioactivity
• Robert Wyatt Comicopera Beautiful war
• Meredith Monk Mercy Line 1
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 15 D. Bidot-Germa Febus

Entervista dab Domenge Bidot-Germa (Director deu departament d’istòria a l’UPPA, Mèste de conferéncia en istòria de l’atge mieijancèr, Director deu percors istòria-geografia deu mastèr MEEF Second grad).

EN DIFUSION TORNAR (emission en 1èra escota setmana 45 de 2017)

Bibliografia braca :
Hist_de_Bearn– Petite histoire de Pau, Pau, Cairn, 2013.
– (Co-dir.), Atlas historique de Pau, Bordeaux, Ausonius, 2017.
– Histoire de Béarn en coll. M. Grosclaude, D. Bidot-Germa, J.-P. Duchon, Ortès : Per Noste, 1985.
  • Paginas de l’istòria d’Occitania, escala de temps, evocat dens l’entervista qu’ei un obratge collectiu pareishut a Lescar a las edicions Vistedit en version occitan-gascon e occitan-lengadocian en 2000.

IMG_20171019_181943Qu’encontram a Domenge Bidot-Germa au parat de la sortida, en çò de talhèr In 8 a Sèrras Morlàas, de la seria de tres bendas d’imatges Febus. Que’u demandèi de’s har lo pòrtavotz deu collectiu d’autors.

Libe, site dedicat a Febus, tanben animat dab ua aplicacion mobila per trobar lo tresaur de FEBUS ! Recercar indicis, resòlver enigmas e melhorar las aptituds, conquistar la hidança de Febus (pas ganhat), trobar lo tesaur de la legenda, e mercas geolocalizadas, moneda batuda, que i son solide indicis esconuts dens los comics per hicar la man suu tesaur de pèças.

Joseph Lacroix Tolosa, 1974. Lo dessenh qu’ei ua passion de mainat enlà e familhau.

Lucie Braud aliàs Catmalou Bordèu, 1975. Arron estudis d’istòria anciana, a partir de 1998 que publica dens divèrsas revistas de poesia e de novèlas. Ferdinand, l’istòria deu pair bon que pareish en çò d’In-8 en 2012.

Sus Febus : https://fr.wikipedia.org/wiki/Gaston_III_de_Foix-B%C3%A9arn : que i a de tot… e parièr ua bibliografia.

Sus l’istòria de Bearn e Febus que legeràn Histoire de Béarn Que sais-je ? 992 per P. Tucoo-Chala e tanben lo libe de Benoît Cursente Petite histoire du Béarn à l’usage des écoliers et lycééens, des origines à Gaston Febus, Ortès : Per Noste, 1973. E adara deu quite D. Bidot-Germa, com ac sabetz despuish la setmana passada, Béarn [Petite histoire de] a las edicions Cairn !

Las musicas d’En ondas :
• La Novem dab Companhia Chant et polyphonies en Bearn Las guèrras son cridadas
• Aronde Je me suis mis en liberté, Pastorant
• Dupain Lei Presoniers
• Dus de canta Vrenhadas Hilhòta de delà l’aiga
• Xarnege Musica de contrabanda Aqueras montinas

 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 14 Domenge Bidot-Germa Bearn

Tota Istòria qu’ei l’Istòria ce nse bremba Domenge Bidot-Germa.
Aqueste còp que’u recebem a perpaus la Petite histoire de Béarn, en 2021 Cairn 177 p., ill. NB e col. e cob. color, 10 euros.

© DL

Domenge Bidot-Germa qu’ei l’autor [enter autes] de :
– Petite histoire de Pau, Pau, Cairn, 2013.
– (Co-dir.), Atlas historique de Pau, Bordeaux, Ausonius, 2017.
– Histoire de Béarn en coll. M. Grosclaude, D. Bidot-Germa, J.-P. Duchon, Ortès : Per Noste, 1985.
– Paginas de l’istòria d’Occitania, escala de temps, obratge collectiu pareishut a Lescar a las edicions Vistedit en version occitan-gascon e occitan-lengadocian en 2000.

Que profieitam l’entervista de Domenge Bidot-Germa (e la soa experiéncia) tà’n saber mei sus l’estat deus recèrcs a l’UPPA – e mei largament – au moment quan i passa los sons darrèrs mes abans la retirada. De Domenge Bidot-Germa, tranquille e solar que ns’impòrta de seguir lo tribalh qui tanh tan simpaticament e tan modèstament a nse har compréner e tocar l’Istòria nosta. E qu’èi enveja de’u díser un beròi mercés !

Las musicas d’En Ondas
• Roudoudou Peace to earth
• Yann Van der Cruyssen
• Arnaud Obiols Tòst Saba
• Björk Volta Declare Independéncia
• Manufacture Verbale Voix du quotidien et de l’unique Bulles
• Battle Mirrored Prismism
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

D’autes programas d’En Ondas dab o sus D. Bidot-Germa: https://hadiu.eu/?s=bidot-germa
La setmana qui vien en navèra difusion l’emission de fin de 2017 en la soa companhia sus la benda d’imatges Gaston Fèbus en çò d’In8.

En Ondas setm. 12 Silvan Chabaud

Gran plaser d’estar lo temps d’aqueth programa d’En Ondas, en companhia de Silvan Chabaud e de la soa escritura.
Que’vs perpausi d’encontrar a un Gullivèr mieigterranèu, un arpentaire doblat d’un corredor de hons ce ns’explica Silvan Chabaud.
Aperabans que vs’averèi destecat lo somari d’Aquò d’Aquí n° 352, tostemps en Provença e mei enlà.

© Georges Souche

Silvan Chabaud, autor de Montar, Aubres… e
Lei Islas infinidas = Les Iles infinies Jorn, 2012
Serranas = Sérannes, Jorn, 2019, 120 p. reviradas de S. Chabaud, J.-C. Forêt, P. Gardy, F. Vernet
Pèira seca = Pierre sèche, L’aucèu libre, 2022

Las musicas d’En Ondas
• Mauresca Fracas Dub Contèsta Estanhs e Garriga
• Sam Karpiena Dupain Lei presonièrs
• Sourdure L’Espròva Un jorn d’aquesta prima
• Pèira Joan Francés Tisnèr
• Marcèla Delpastre Cant de tradicion La Guilhaumèla
• Doctors de trobar Larguesa clips e extrèits de canta
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 11 Patric Guilhemjoan

S’escotatz En Ondas qu’ètz amorós de lenga bissè : Patric Guilhemjoan en bon arqueològue de la lenga, que devisa tà nosauts deu Diccionari etimologic de l’occitan (gascon) – Dictionnaire étymologique de l’occitan (gascon) en dus tòmes que sòrt de paréisher a las edicions Per Noste (http://pernoste.com).
Walther Von Wartburg : https://oc.wikipedia.org/wiki/Walther_von_Wartburg
Joan Coromines : https://oc.wikipedia.org/wiki/Joan_Coromines

©DR

Mei dens En Ondas :
• Qu’ei dens l’ordi de las causas. Que s’ei mort Marcèu Amont e que’vs voi har escotar quauques cantas e díser lo bonur de l’escotar o deu léger dirèctament : https://oc.wikipedia.org/wiki/Marcèu_Amont
https://fr.wikipedia.org/wiki/Marcel_Amont
Un document INA mercés a Marion Debats : https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/i04294784/marcel-amont-parle-bearnais?fbclid=IwAR3cmNoRb581tQBiiNQV618ZODY9nXBQwF09w641hJOueqTrLd_QFxoxYk8
Un documentari video en occitan anonciat, per Patrick Lavaud.
• Patrimòni n° 103 : www.patrimoni.fr. Patrimòni, Lassis 12430 Alrance 05 65 61 63 74

D’autes programas En Ondas dab Patric Guilhemjoan

Las musicas d’En Ondas

De Marcèu Amont canta los poètas gascons : Quan lo primtemps e Flors desbrombadas com ua conversacion perlongada dab Marcèu Amont. Sonaus dens l’emission : Marcèu Amont, Ilixo La salamandre, May monday.
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 10 Òc revista, Frederic Fijac

Qu’aprofieitam la companhia de Frederic Fijac, cap-redactor de la prestigiosa revista Òc, tà dar ua uelhada sus ua revista tota fresca espelida L’ABC del saber n° 1 e d’autas tanben : Sud-Ouest nature n° 197 (+ 196 e 195).

Mès màgerment dens la presenta edicion d’En Ondas que passam temps dab Frederic Fijac.

L’Abc del saber : La Guèrra
Libe-revista annau 108pp. 19 euros
Cap-redactor Eric Fraj
Dens lo comitat scientific, Jaume Jaussaud, Anne-Pierre Darrées, Maurici Romieu.
La lenga nosta n’a pas acabat de ns’esmiraglar !

Sud-Ouest nature n° 197 : https://www.sepanso.org/nos-actions/revue-sud-ouest-nature/ dens aqueste numèro un article «Les incendies et après ?» d’Alexis Duccousso et de la comission seuva de la SEPANSO. Dens aqueste numèro lavetz un zoom suus Huelhuts : ua proteccion contra los huecs. Revista trimestrau, 22p. colors 19euros o 15 euros si ètz sòci de la Sepanso

Frederic Fijac que nse ditz que quan descobrí la lenga que’s pensava estar sus ua isla mès la descobèrta qu’estó lèu la d’un país : tot un país se despleguèt dens ua mapa a dessenhar. Que tornam sus las rasons deu son engatjament per la lenga e aus costats de la revista literària Òc de la quau serà lo centenari augan. «Òm se fa tot sol dins un collectiu !».

A Òc revista que’n son au numèro 143 au darrèr trimèstre de 2022. Cobèrta color, de Patrick Lhoste, a maugrat las aparéncias e illustracions en NB en especiau magnificas calligrafias deu lor passaire de lenga convidat entau numèro, Saïd Benjelloun. 77 paginas on trobaratz Tomàs Hirondelle, Gui Mattieu, Felip Gardy, Joan-Frederic Brun, Danièla Estèbe-Hoursiangou en poesia, en pròsa Domenge Aussenac, Bruno Peiràs e Frederic Fijac. Germanor (lo costejar dab l’escritura e la cultura catalanas que presenta un aumenatge a André Robèr dab ua bibliografia deu quinzenat d’obratges qui a publicat, membre deu grop John Cage de la federacion anarquista, poèta, pintor, escrivan e editor, galarista. La revista que’s clava per la rica partida de las cronicas.
Revista trimestrau. 35 euros. Tà s’abonar a Òc Frederic Fijac 625 La Permenade 47300 BIAS.

Programas mei dab Frederic Fijac : https://hadiu.eu/?s=Fijac

Las musicas d’En Ondas
• Joan Francés Tisnèr Anem lèu dançar Aubades De Bossòst Christian Lanau
• La Manufacture verbale Sonets Bernat Manciet Budèth arqueth le len
• Jan-Mari Carlòtti Michel Marre Rotland Pecot Poèlas sus tres danças
• Miquel Gil Cavall d’Aràbia
• Doctors de Trobar Larguesa 
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 09 Frederic Fijac

Que’m demandavi on e n’èra Frederic Fijac, alavetz, que’u juntèi tà devisar ua pausa. E meilèu duas qu’ua d’alhors. La setmana per viéner que devisaram dab eth de la Revista ÒC : ua de las revistas de literatura e de poesia mei escricada en lenga occitana.
Aquesta prumèra emission consacrada a las soas problematicas d’escritura pròpias: de çò qui’n voló plan dise’m tot au mensh. Dab eth que parlam Ausèths, Migrants, Toponimia, Critica e fabrica d’escrivans, literatura simplament.

La fabrica de petaç, Novelum, 2008

A quicòm pròche, Jorn, 2015 : https://www.espaci-occitan.com/botiga/fr/poesie/2325-a-quicom-proche-frederic-figeac-9782905213485.html

Setòrias, L’aucèu libre, 2020 : https://www.espaci-occitan.com/botiga/fr/poesie/2688-setorias-setoises-frederic-fijac-9782917111581.html

Que n’ei quasi a 10000 signets la peticion per l’ensenhament de la literatura occitana (e de las de las lengas de França) a l’escòla : https://www.mesopinions.com/petition/art-culture/vraie-place-litteratures-langues-regionales-programmes/193595.
Vos tanben signatz-la, ajudem a passar los 10000 ! 

Associatz-ve au Pen Club Occitan : cò-presidents Joan-Frederic Brun dab Maëlle Dupon http://www.jfbrun.eu/penclub/

Las musicas d’En Ondas
• Joan Francés Tisnèr Inedit Batahòri Autorn de Pont 
• Ciac Boum L’Homme sans tête Migrateurs
• De la Crau Tempèri Chamatan
• Luc Aussibal Ici Même Agach
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 08 Joan-Ives Casanòva

Qu’a pareishut a l’estiu de 2022 en çò de l’Aucèu Libre, basat a Salinèlas e en version bilingua : Lei bèleis esvanidas. 137p. d’urgéncia de la memòria, deu díser deu traç, deu tralh de las destinadas. Revision ortografica Josiana Ubaud.
Que perseguim la conversacion dab Joan-Ives Casanòva. https://fr.wikipedia.org/wiki/Jean-Yves_Casanova
Qu’esperam qu’ajatz plaser a l’escotar, eth l’especialista de literatura comparada deus sègles XVIau e XVIIau e tanben deus sègles XIXau e XXau.
Que harga de longa ua òbra singulara, estiglanta autant com estacanta.

@Romane Peyrolle tà la cobèrta.

Las musicas d’En Ondas
• Philip Glass Dance I
• Philip Glass Opening
• Philip Glass Evening Song
• Philip Glass Islands
• Crestian Vieussens Esquiç
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit