En Ondas setm. 16 Cristian Lagarda

En aquera edicion d’En Ondas que devisam dab Cristian Lagarde.

L’Abc del saber n° 3 Umans tròp umans ?, 124 pp. color ; 19 euros en çò de Reclams edicions
(e dont soi la directora de publicacion : conflicte d’interès, shens objècte declarat !)
Cristian Lagarda que signa L’uman, « òme de paraulas”, l’article de referéncia au quau e’vs cau referir lavetz ! On coneisheratz mei plan a Ferdinand de Saussure enter autes.
Cristian qu’ei lo geniau provedidor e vulgarizator sintetic de questionaments e de cèrcas.
L’ABC qu’ei un libe-magazine d’articles en occitan sus granas questions actuaus. Dens ua pluralitat lingüistica e disciplinària (filosofia, arts, sciéncias sociaus, sciéncias duras…). Aqueth numèro qu’ei consacrat a l’uman : l’evolucion biologica despuish «lo començar» de l’univèrs (si per tant a un començar l’univèrs e si ei unic) dinc a l’intelligéncia artificiau e au transumanisme en passant per la fòrça deu mite, lo lengatge, l’accion politica, la question deu handicap o l’experiéncia de l’avegèr. A la lópia un quinzenat de realitats umanas de prumèr ordi, tostemps dens ua volontat espinozista: “Ni ríder, ni plorar, compréner”.
Que profieitam de l’aver dab nosautes tà evocar la/lo :
* lenga, lengatge, devís-discors, …, paraula emetuda e decodada, signe e trèit, comptatge e dessenh, movement e dança, lengatges «umans» de las flors, de las plantas e deus arbos, de la pèira e de las bèstias, de las aulors (be hè mei d’un mes que la casa embauma mirifica de la flaira d’irangèr : ua veranda acostada qui permet de cauhar casa a l’entersason e de la perhumar : rason de l’imatge d’acompanhament. Poder de lenga qui seré la marca de l’uman… ?
E inuman ? Justament n’escotem pas a la fachoesfèra… lo lengatge corporau de l’Adòlf, lo 1984 de George Orwell realizat peus umanimaus que son l’El e lo Don !
Las questions mei precisas que son lo bilingüisme en situacion de diglossia ; la lenga a l’espròva de nacionalismes – lo o los deu(s) quau(s) e pateish en aqueths temps de globalizacion – e lo qui n’a pas desvolopat… E serem mei neandertaus los occitans que non pas sapiens qui amuishan tant la lor non-saviesa ? Qu’ei Fernand Vedel qui indica dens l’ABC del saber n° 3 que Neandertal que viu en equilibri dab l’environament quan Sapiens e’u s’espleita.
Un luxe de projèctes tà C. Lagarda : revista Lengas, (seteme de 2025 L.-J. Clavet Glotofagia) revista Plumas sus l’autotraduccion ; Memòrias de l’occitanisme 1960-80 – 150 demandas enviadas despuish 2023 e un petit cent de contribucions… e solide tot çò qui n’avom pas lo temps de devisar.

Qu’acabi per vos evocar :
– Hannah Arendt [vaduda a Hanòvre en 1906 † 1975 en l’Uper street Navajorqués] : Lo son país qu’ei la soa lenga.
– Barbara Cassin parenta luenhèca ce’m sembla de René Cassin lo baionés, un deus redactors actius (jurista de la resisténcia) de la declaracion universau deus drets de 1948, on lo dret a la lenga soa ei essenciau. Sèi pas perqué ve’n parli, non s’i refereish pas jamei. Barbara qu’a escriut, enter autes obratges, Eloge de la traduction.
De mentàver lo blòg qui acompanha la revista annau de l’ABC del Saber : https://abcdelsaber.fr/
l’adreça mail : reclamsedicions@gmail.com
ligam sus la revista : https://www.reclams.org/fr/catalogue/produit/204-l-abc-del-saber-umans-trop-umans
lo telefonet : 06 87 80 28 60

Las musicas d’En Ondas
• Björk Biophillia Virus
• Adria Grande Divisa Cinemascope, Camin, El Cèrvol
• Bobby MacFerryn Circlesong 1
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 01 Marcela Delpastre, Yvan Bareyre 3/4

Que perseguim aquesta setmana de difusar l’entertien cuelhut au près d’Yvan Bareyre : arron lo bastidor, lo productor ràdio a Radio Adour Navarre que trabucam presentament la persona engatjada dens projèctes umanitaris.
E d’abòrd de’u trobar tornar que devisam de quauques informacions literàrias e especiaument d’ua formacion a la traduccion occitana : « Enjeux et pratiques de la traduction en occitan » rens. : AIDO 06 81 30 57 67 camins.letras@orange.fr
Que devisam sustot de la parucion d’un obratge de la traca biografica a la lutz de la lectura de la soa òbra, e fotografic tanben sus Marcela Delpastre : lo diamant de la literatura occitana.
« Marcelle Delpaste, à fleur de l’âme” en çò de Vent Terral per Miquèla Stenta e las fotografias de Charles Camberoque.
Extrèits sus https://issuu.com/vent-terral/docs/de…
per comandar : http://www.vent-terral.com/blog/
ISBN 2978-2-85927-118-3 / 21 x 21 cm / 120 p. / 22 €
Éditions Vent Terral / collection « Hommes & femmes d’Occitanie »
Published Set, 2016
Las musicas d’En Ondas :
* Arild Andersen Electra Chorus I
* Olivier Peirat e Jan Dau Melhau en Concèrt captacion que realizèi a l’Estivada quauques annadas i a
* Une anche passe Nigriz Escotijo politiko
* Montanaro duo Miquèu e Balthazar Pipa d’aiga
* Tenareze Aral Evros
* Tenareze Aral Bueltea dans le gaz
Sonaus de Joan Francés Tisnèr Crane airways deu disc Transpòrts Tisnèr S.A. e lo remix de Francés Dumeaux tà sortir de l’emission.

En Ondas setm. 17 Gilabèrt Nariòo Parlar Plan 2/2

Gilabèrt Nariòo que s’ei mort quauques dias a.

A París, Gambia, Grècia, Arièja, país on s’està e tribalhà Gilabèrt, hornim mei Catalonha.
Gilabèrt que viatjava en escotar las ràdios e parièr la BBC.
Uei qu’ei suu batèu de nèu qui’u pòrta cap a autes orizonts.

Dens En Ondas aquesta setmana la seguida de l’entervista de Gilabèrt Nariòo peu Parlar Plan en çò de Per Noste a Ortès en 2017 256p., 13 euros, ua bibliografia mei (un essai de bibliografia).
En fin d’entervista qu’evocam dab G. Nariòo la situacion a Catalonha e lo dret a autodeterminà’s entà tot pòble.

Parlar plan apèr de descobèrta dens ua colleccion titolada Utís a destinacion deus qui tot com jo e parlan un occitan ortopedic. Parlar Plan qu’ei la publicacion de las cronicas deu quite títol que pareishen a la revista País Gascons de 1985 enlà, editada a Ortès per Per Noste. 256p. 13 €

Gilabèrt Nariòo que vadó en 1928, qua viatjat e tribalhat a París, en Gambia, en Grècia, en Arièja abans de tornar establís en Bearn. Que’s morí lo 6 d’abriu de 2024.

Qu’acabèm l’entervista sus l’actualitat en Catalonha dab Gilabèrt, que l’avóram poduda clavar dab un exemple d’ua construccion gascona parallèla a l’anglés o au grèc… Qué mei hornir ? que Gilabèrt a arrevirat un polar La Bíblia Valenciana deu catalan Rafaèl Tasis, qu’ua de las cronica deu Parlar Plan que’s titola «Lo tablèu de la Núria» e que Catalonha que compta per eth com per d’autes ?

Tanben dens l’En ondas de lavetz : anóncias de parucions recentas « Los Mots e Lo Baston » de David Grosclaude e divèrsas soscripcions per Cds (Uèi, Vath d’Aspa).

essai de bibliografia :
• Parlar plan / Gilabèrt Nariòo / Ortès [Orthez] : Per noste, 2017, 256pp. (Utís)
• Dictionnaire français-occitan (gascon) / Gilbert Narioo ; Michel Grosclaude ; Patric Guilhemjoan / 5e éd. revue et corrigée / [Orthez] : Per noste , 2016
• Dictionnaire intermédiaire français-occitan, Gascogne : A-Z / Gilbert Narioo, Patric Guilhemjoan, Michel Grosclaude / [Orthez] : Per noste , cop. 2015
• Dictionnaire français-occitan (gascon)  / Gilbert Narioo ; Michel Grosclaude ; Patric Guilhemjoan / 3e éd. revue et corrigée / [Orthez] : Per noste , 2007
• Dictionnaire français-occitan (gascon) / [Gilbert Narioo, Michel Grosclaude, Patric Guilhemjoan] / 2e édition revue et corrigée / [Orthez] : Per noste , impr. 2007
• Dictionnaire français-occitan (gascon)  / [Gilbert Narioo, Michel Grosclaude, Patric Guilhemjoan] / [Orthez] : Per noste , impr. 2005
• Dictionnaire français-occitan (gascon)  / Gilbert Narioo ; Michel Grosclaude ; Patric Guilhemjoan / 2e éd. revue et corrigée / [Orthez] : Per noste , 2004-2005
• Dictionnaire français-occitan (gascon) / Gilbert Narioo, Michel Grosclaude, Patric Guilhemjoan / [Orthez] : Per noste , 2003
• Répertoire des conjugaisons occitanes de Gascogne  / Michel Grosclaude et Gilabèrt Narioo / [Ortès] : Per Noste , impr. 1999
en direccion deu joen public e en collaboracion :
• L’espaurugalh : conte / de Lidia Daubà… [et al.] ; ill. per Sarah Fistol ; adaptacion gascona de Janina Tatrie e Gilabèrt Narioo / Bordeaux : CRDP d’Aquitaine , 2006
• Lo gatòt e la bossòla: conte tradicionau / adaptat per Domenja Decamps ; ill. per Sylvaine Abbadie ; adaptacion gascona de Janina Tatrie e Gilabèrt Narioo / Bordeaux : CRDP d’Aquitaine , 2006
• Contes d’arríder  / contes de Daniel Chavaroche ; ill. per Mayana Itoïz ; adaptacion gascona de Janina Tatrie e Gilabèrt Narioo / Bordeaux : CRDP d’Aquitaine , 2005
• Pèir-l’ors : viatge en la preïstòria / Marcel Abbadie ; version occitana (gasconha) Marcel Abbadie, Gilabèrt Narioo ; ill. Sylvaine Abbadie / Anglet : Atlantica , 2003
• Pèir l’ors : version occitana (Gasconha) / Marcel Abbadie, Gilabèrt Narioo ; ill., Cathe Maisonnier / [Orthez] : « Per noste » , 1999
• Sèt contes occitans / Joan Lois Baradat, Ferran Delèris, Joan Francès Bladèr… [et al.], aut. ; Cathe Maisonnier, Anna Sarda, Frederic Fijac… [et al.], ill. ; Crestiana Mosquès, Maurici Romieu, Gilabèrt Nario… [et al.], voix / Pau : Institut occitan , 1998 (cop.
• Ua isla en Peirigòrd / tèxt francés Joe͏̈l Cornuault ; dessenhs Philippe Davaine ; revirada gascona Gilabèrt Narioo / [Périgueux] : Fanlac , 1993
autes obratges en collaboracion dab Miquèu Grosclaude
• Navèra pastorala bearnesa  : pèça en un acte e onze hèitas / Anonyme (XVIIe-XVIIIe) ; texte mis en orthographe moderne et annoté par Michel Grosclaude et Gilbert Narioo / [Orthez] : Per Noste , 2001
• La pastorala deu paisan qui cèrca mestièr a son hilh, shens ne trobar a son grat ] : pèça en quate actes / per Mossur Fondeville, de Lescar ; texte mis en orthographe moderne et annoté par Michel Grosclaude et Gilbert Narioo / [Orthez] : Per Noste , 2001
• Evangèli segon sant Matèu / trad. occitana (gascona) confrontada a l’originau grèc per Miquèu Grosclaude ; dab l’ajuda de Robèrt Darrigrand e Gilabèrt Narioo / Ortés : Per Noste , impr. 1995
en collaboracion dab Patric Guilhemjoan
• Ua camada en Italia / de Cesari Dauger… ; presentada, metuda en grafia classica e espurgada deus galliscismes màgers per Patric Guilhemjoan ; notas istoricas de Jean-Jacques Fénié ; dab l’ajuda de Gilabèrt Nari’oo / Ortès : Per noste , 2001
• Flocadas aurivas : florilègi deus poètas gascons de las Lanas / amassat, presentat e metut en grafia classica per Patric Guilhemjoan e per Maurici Romieu per la partida sus Arnaut Guilhèm de Marsan ; dab l’ajuda de Gilabèrt Nariòo / Ortès : Per Noste , 2001
Teatre :
• Ua bòrda en T.R.Ò.P / de Yves Garric ; version occitana Gilabèrt Narioo / Ortés : Per Noste , 1996)
• L’Alemanda / Gilabèrt Nariòo / Orthès : Per noste , 1986
• Lo crit deu còr / Gilabèrt Nariòo / Ortès : Per Noste , 1982
arrevirada deu catalan :
• La bíblia valenciana / Rafaèl Tasis ; arrevirada deu catalan per Gilabèrt Nariòo / Ortès : Per Noste , 1994
poesia :
• La mar de Coríntia : poèmas = La mer de Corinthe : poèmes / Gelibèrt Narioo / Picapol : Escòla Occitan d’Estiu , 1988
qu’ei enfin l’adaptator de l’Estaca la cançon mitica de Lluis Llach a l’occitan gascon :
– Qu’èm çò qui èm !  / Los de Nadau, groupe voc. et instr., auteur-compos. / Labastide Cezerac (64170) : Los de Nadau, [1986?]
– L’ immortèla  / Los de Nadau, groupe voc. et instr., auteur-comp. / Béziers (34500) : Ventadorn , 1978 (P)
– Aspa vòu víver  / Los de Nadau, groupe voc. et instr., comp. ; Gilbert Narioo, textes / Béziers (34500) : Ventadorn , [1975]
– S’aví sabut / Gilabèrt Narioo / Ortès (64300) : Per Noste , 1991 ?
– Marcel Amont canto en biarnés  / Marcel Amont, , chant / Paris : Sibécar , 1979 (P)
Las musicas d’En ondas :
• Sourdure quan io zere chas ma maire
• Denis Fournier Percussions profile le mystère de la pyramide la porta des secrets
• Rodín Indignats Citizen chance — Uei Solèu d’argent trobar la soscripcion –> http://ueimusica.com/
• Rosina de Pèira Gospels d’Òc Los Montanhòls
• Re Niliu Alla cala africana
• Vath d’Aspa Montanha sacrata — Patz _Paix _Peace _Paz
 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 43 Eric Gonzales 1

Eric Gonzalès [1964-2023] que ns’a quitat augan au mes de mai.
En navèra difusion duas emissions de 2009 qui tornèi adobar en 2020.
Eric qu’èra un fin coneishedor de la lenga. Que sia mercejat tà tot çò qui ns’a aportat.

Un dia qu’avoi l’astre d’obtiéner – au telefòne – ua entervista d’Eric Gonzales. Qu’èra en 2009. Que la ve perpausi tornar dens un montatge drin abracat (la musica), au format 45’ e tostemps en duas emissions. Lo parat de tornar sus la soa destinada literara.

Au començar de 2020, Eric Gonzalès qu’ei au nombre deus editors intellectuaus – dab Maurici Romieu, Sèrgi Javaloyès e Joan Luc Landi – de l’edicion nava deu Dictionnaire du béarnais et du gascon modernes dit de Simin Palay, dont escriu lo prefaci pertocant la grafia.

Dus tòmes d’ara enlà disponibles aqueste començar de 2020, co-editats per Lo congrès de la lenga occitana e Reclams.
https://escolagastonfebus.com/langue/le-dictionnaire-de-palay-enfin-reedite/

Jouèb : http://diaperdia.centerblog.net/ dont lo darrèr article partatjat ei « Modernizar lo gascon” en data deu 17 de heurèr de 2020. http://diaperdia.centerblog.net/6488076–modernizar-la-lenga-nosta
wiki : https://fr.wikipedia.org/wiki/%C3%89ric_Gonzal%C3%A8s & https://oc.wikipedia.org/wiki/Eric_Gonzales o drin mei drin « Enquèstas linguisticas boharòcas » : http://diaperdia.centerblog.net/6488089-enquestas-linguisticas-boharocas.

Las musicas d’En Ondas

  • Wax Tailor Que serà, serà
  • Arabian music from Fez and Marroco
  • Guilhem Lopez Sòmi de Granada Granada
  • Artús Òrb ATC
  • Japanesa drums Yoyi Hirota
  • Björk Innocence

En 0ndas setm. 09 Felip Biu traductor de ‘1984’

Parucion evenement !
1984 qu’ei un libe deus arquetipaus de las cent darrèras annadas dens la literatura occidentau. Qu’ei dens tots los classaments deus libes de léger : deu Monde, au Times… Soslinhem d’alhors que Animal’s farm = La bòrda deus animaus deu quite autor que figura tanben au classament deus incontornables deu sègle XXau. Que recomandarèi mei deu quite George Orwell Homage to Cataloniapendent la guèrra d’Espanha que s’engatgè au ras de la republica catalana en lo POUM.
George Orwell 1903-1950 qui ei lo nom de pluma d’Eric Arthur Blair.
Vadut en Índia e mort a Londres. Jornalista e escrivan.  1984 roman pareishut en 1949.

Felip Biu

L’arrevirada en occitan (modalitat gascona, chança tà la canalha !) deu mitic roman 1984 qu’ei espelida en çò de www.letrasdoc.org e qu’ei signada per un excellent autor : anglicista, ellenista, latinista e professor de shiular (occitan shiulat) distinguit Felip Biu.
1984, 352 pp. 24 euros. Per comandar tot viste : http://www.letrasdoc.org/oc/catalogue/1984/
En apendici : los principis de la Lenganava. Dab l’ajuda deu CNL.
Question tanben dens aquesta emission de la seria ‘La Tour sombre’ de Stephen King e allusion qui n’èi pas explicat de la referéncia au Haut-parlar (e pas Gran-parlar, lenga apeada sus un vielh francés pas mei coneishut dens aquesta enter-dus-monde de western d’anticipacion) qui solide induseish un Baish-parlar… mes que ns’aluenham deu roman d’Orwell que vs’encoratgi a léger en occitan devath lo calam de Felip Biu.

Las musicas d’En Ondas
• Alemanda e Soissa A d’arron
• Marc Mellits string quartet n° 2 revolution Mara’s toy in lo CD Lau sasuak quatuor Arnaga
• Big brother and the holding company Janis Joplin Cheaps Thrills ‘= sensacions a pas car’ Combination Of The Two
• sonaus tirats de Arild Andersen Group Electra Big bang e Loud sound
• especiau dedicaça a l’arrehilh (e solide au petiton tanben) dab la canta de Los del Sauvatèrra (paraulas e musica de Bernat Connac), aquiu dens la version de las Mondinas.
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 9 Eric Gonzales 1

Un dia qu’avoi l’astre d’obtiéner – au telefòne – ua entervista d’Eric Gonzales. Qu’èra en 2009. Que la ve perpausi tornar dens un montatge drin abracat (la musica), au format 45’ e tostemps en duas emissions. Lo parat de tornar sus la soa destinada literara.

Aqueste començar de 2020, Eric Gonzalès qu’ei au nombre deus editors intellectuaus – dab Maurici Romieu, Sèrgi Javaloyès e Joan Luc Landi – de l’edicion nava deu Dictionnaire du béarnais et du gascon modernes dit de Simin Palay, dont escriu lo prefaci pertocant la grafia.

Dus tòmes d’ara enlà disponibles aqueste començar de 2020, co-editats per Lo congrès de la lenga occitana e Reclams.
https://escolagastonfebus.com/langue/le-dictionnaire-de-palay-enfin-reedite/

Jouèb : http://diaperdia.centerblog.net/ dont lo darrèr article partatjat ei « Modernizar lo gascon” en data deu 17 de heurèr de 2020. http://diaperdia.centerblog.net/6488076–modernizar-la-lenga-nosta
wiki : https://fr.wikipedia.org/wiki/%C3%89ric_Gonzal%C3%A8s & https://oc.wikipedia.org/wiki/Eric_Gonzales

Las musicas d’En Ondas

  • Wax Tailor Que serà, serà
  • Arabian music from Fez and Marroco
  • Guilhem Lopez Sòmi de Granada Granada
  • Artús Òrb ATC
  • Japanesa drums Yoyi Hirota
  • Björk Innocence

En Ondas setm. 42 Felip Biu Quaranta tres

Passionat de lengatges (i comprés de l’occitan shiulat: lo shiular) e deu lengatge, Felip Biu que nse liura sèt racontes bracs d’univèrs possiblament nostes, prestits d’estrange e d’anticipacion : Quaranta tres. En 2019, en çò de Per Noste a Ortès, 77p., cob. color. 5,50 €.
De recomandar per léger, apréner l’occitan e divertí’s plan solide.
Critica Christian Andreu : https://diunegre.com/2019/11/10/un-univers-oberts/

mercés au fotografa e a la maquetista Marie Donnot qui permetón lo montatge fòto

Las musicas d’En Ondas

  • Moby Last Night Mothers Of The Night.
  • Mouth Music Mouth Music I Bhi A Da.
  • Rogelio Botanz musician de Canarias, originari de Vascoat e professor de Silbo Tiempo + … puntos suspensivos Sirinoque de las Trícias.
  • Joan Francés Tisnèr Transpòrts Tisnèr SA Amontanhada 2 postlude dab lo shiular en occitan de David Diaz Reyes de Tenerife on ei qui inventa per eth lo son « U » qui n’a pas dens lo castelhan de las Canárias shiulat qui mestreja en mèste. Un disc de 2012.
  • Moby Play 7.
  • Angelique Ionatos Marie des Brumes Keravnos Iakizi_La Foudre Pilote.
  • Beck Sea changes It’s all in your mind.

 Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide

En Ondas setm. 45 Marcela Delpastre, Yvan Bareyre 3/4

Que perseguim aquesta setmana de difusar l’entertien cuelhut au près d’Yvan Bareyre : arron lo bastidor, lo productor ràdio a Radio Adour Navarre que trabucam presentament la persona engatjada dens projèctes umanitaris.
E d’abòrd de’u trobar tornar que devisam de quauques informacions literàrias e especiaument d’ua formacion per la traduccion occitana : « Enjeux et partiques de la traduction en occitan » rens. : AIDO 06 81 30 57 67 camins.letras@orange.fr

Que devisam sustot de la parucion d’un obratge de la traca biografica a la lutz de la lectura de la soa òbra, e fotografic tanben sus Marcela Delpastre : lo diamant de la literatura occitana.
« Marcelle Delpaste, à fleur de l’âme” en çò de Vent Terral per Miquèla Stenta e las fotografias de Charles Camberoque.
Extrèits sus https://issuu.com/vent-terral/docs/de…
per comandar : http://www.vent-terral.com/blog/
ISBN 2978-2-85927-118-3 / 21 x 21 cm / 120 p. / 22 €
Éditions Vent Terral / collection « Hommes & femmes d’Occitanie »
Published Set, 2016

Las musicas d’En Ondas :
* Arild Andersen Electra Chorus I
* Olivier Peirat e Jan Dau Melhau en Concèrt captacion que realizèi a l’Estivada quauques annadas i a
* Une anche passe Nigriz Escotijo politiko
* Montanaro duo Miquèu e Balthazar Pipa d’aiga
* Tenareze Aral Evros
* Tenareze Aral Bueltea dans le gaz
Sonaus deJoan Francés Tisnèr Crane airways deu disc Transpòrts Tisnèr S.A. e lo remix de Francés Dumeaux tà sortir de l’emission.