En Ondas setm. 49 Adeline Yzac

En Ondas en companhia d’Adeline Yzac aquesta setmana e la per viéner.

Adeline Yzac, autora d’un quarantenat d’obratges en francés e occitan, qu’a mei d’un obratges qui pareishen en 2021 e 2022.

Dens la presenta d’En Ondas que ns’interessam d’abòrd – dens ua entervista captada au mes d’aost – a l’escritura poetica de Quò’s pas per res recuelh poeticpareishut en çò de las Edicions Reclams en seteme de 2022.

© Illustracion « Los desvariats » Patricia Stheeman

Adeline qu’ei deus qui segueishi en escritura despuish pausa. Despuish Enfanças d’en fàcia ça’m par. Òm pòt pas, ce’m sembla, acompanhar los creators shens apreciar lo lor tribalh, costeja’us de temps en quan e en lo men cas da’us la paraula regularament. Qu’ei En Ondas un bac a sable on e’s pòden essajar los e las escrivanas a exprimir au micro lo lor geste e a tornar sus çò qui’us a inspirat o hèit sudar, sus çò qui’us mav en escritura. En aqueste sens l’emission que tempta de normalizar modèstament ua situacion qui ne n’ei pas normau era. Be son paucs los mèdias on se pòden exprimir a de bonas sus çò que hèn e dens la lenga en la quau escriven.
Que la recebem tà Quò’s pas per res = Pas pour rien, Adeline Yzac 47p. cob. color, version bilingua dens ua arrrevirada de l’autora, colleccion Tintas ; 8, Edicions Reclams, 2022, 8 euros https://reclams.org. Lo site d’Adeline Yzac, que’s trabuca per aquiu : https://adelineyzac.wordpress.com e qu’ei sus Facebook parièr.

Que clavam l’emission suu babilhar, questions de vocabulari e la de la traduccion simulatèu.
Suus elements per France Culture : Dissabte 3 de deceme 8h sus l’autorota per juntar a Pau los companhs d’Endavant ! lo jornau de France Culture (perdon «Transe pulture»). Ua de las darrèras ràdios francesas qui escoti enqüèra… lhèu be serà la gota… Jornau escotader a l’adreça que’vs dau suu jornau (lo de 8 h), lo subjècte que’s tròba a 10’45’’ https://www.radiofrance.fr/franceculture/grille-programmes?date=03-12-2022

La setmana per viéner que devisaram dab l’autora de Fille perdue, l’impressionant roman pareishut a la Manufacture des Livres en mai de 2021. (Senhalem lo libe De quelle couleur sera le bébé ?, pareishut tanben en 2022.)

Que ns’amusèm dab Adeline, mercés un servici de visioconferéncia e un telefòne, a hargar un « teaser » per la sortida deu son recuelh. Per la mia part que i prenoi gran plaser sustot au véder deu resultat pas tan chètre com m’ac pensavi : per estar dab los mejans deu bòrd ce’m sembla que tien las soas promessas. Mercés Adeline !

Actuaument collectius que demandan a la cadena de television France 3 de har plaça a l’occitan.
Que i son monde qui vòlen que la literatura nosta deus Trobadors a Florian Vernet, Adeline Yzac, Danielle Julien o Joan-Luc Landi e sia ensenhada a l’escòla. 


Signem per : https://www.mesopinions.com/petition/art-culture/vraie-place-litteratures-langues-regionales-programmes/193595 Que horneishi que volem l’istòria e la lenga occitanas e sian ensenhadas suu territòri on ei parlada de la petita escòla a l’universitat ! E las autas tanben. Desvelhem nse ! Qu’ei dab la nosta moneda qu’organizan ensenhaments e mèdias en l’exagòne : qu’avem dret a enténer la lenga e a estar ensenhats en.

En Ondas setm. 47 Alan Abadia

D’aver vist tot aquò de petit enlà… Alan Abadia que testimònia de mòbles que parlan, sapiam escota’us lavetz ! Autanplan la passion qui a de plantar arbos que procedeish d’ua conversacion constanta enter natura e umanitat.
Contactar Alan Abadia : segar02750@gmail.com.
Grope MÒBLES E HUSTAS sus cara de boc : https://www.facebook.com/groups/474001381264856

Alan Abadia © Fòto D. Lekuona Salias de Bearn 4/8/22

En bònus track quauques minutas mei en companhia d’Alan Ababia president de Mòbles e Hustas per un aperet a la soa faiçon a har cadua e cadun la nosta part ! Aderim a Mòbles e Hustas.

Tau nom deu Sorbèr (Cormier en francés) que cercavan deu costat de Perabit… en de bales. Trobat uei dens lo Palay (edicion de 2019 en çò de Reclams edicions : per la bona rason qu’ei (en Aura, acerà be son prestaires…) lo perbit.

en efèit que’s tròba tanben logicament hens Lo congrès https://locongres.org :

sorbierm.(bot.) 1. (Sorbus sp.) besurc m. | besurt m. {Barét.} | busurt m. {Aure} | bidurt m.{mt} ; sorbèr ; belibèr m. | besibèr m. {mt, Big.}. 2. (~ des oiseaux, S. aucuparia) mastajoèr m. {mt, Aspe}. 3. (cormier, S. domestica) perbit {Aure}. 4. (alisier, S. torminalis) → alisier.Per Noste (gascon)

Alan Abadia en duas edicions d’En Ondas.
La purmèra que’s tròba en seguir per aquiu : https://hadiu.eu/2022/11/14/en-ondas-setm-46-alan-abadia/.

Ua documentacion de recercar uei en bibliotèca o en çò deus boquinistas : 
* Jean-Jacques Cazaurang [1915-2015], Paysans et pasteurs béarnais, Marrimpouey Jeune, 1965-1968, 2 vol. 202p. e 359 p.
* François Demont, Mobilier Béarnais, Editions J&D (1984, editat en en 1993) ; n’existeish ua version dab cartonatge d’editor illustrat en color. Picaduras sus l’espessor de cap. Dessenhs en negre e blanc e fotografias colors. In-4. 1 volume. Brocat, 257 p.

Las musicas d’En Ondas [extreitòts sonque perdon aus artistas…]
• Trencadit Trencadit Lo companhon de l’Avairon
• Lo companhon de l’Avairon Cocanha 
• Deishovida
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 46 Alan Abadia

Aquestes torns que passam temps en companhia d’Alan Abadia.
Se la pulpa de bòis que permet l’impression de libes, la husta que permet l’expression deu decòr de tot dia en casa e que’s lei parièr com un libe. Prumèra emission de mantuas.


Ostau deu mòble bearnés

Alan Abadia en conferéncia a Salias lo 4/8/22, b’èra hart de monde ! ©DL

L’associacion Mòbles e hustas qu’ei presidida per Alan Abadia.

mailto:segar02750@gmail.com

E lo Rib de Mòbles e Hustas per aquò har !

lo Rib per aderir a l'associacion

Mercés a Serge Lavielle per l’article e la participacion a la conferéncia de Salias : https://www.larepubliquedespyrenees.fr/pyrenees-atlantiques/salies-de-bearn/salies-de-bearn-la-conference-sur-les-meubles-bearnais-a-fait-salle-comble-11884207.php

Trobat a l’asard de la tela e qui pòt estar interessant parièr « Los mòbles modèstes d’Alan Fornell » a Baçan (Bassan) : https://youtu.be/l3E_LNaaQuA

En Ondas setm. 45 Miquèu Baris

La proposicion aquesta setmana que’s harà en tota gratitud a Miquèu Baris. Que nse coneishem de longa data. E qu’èi a díser que non trantalhè briga com cercavi un parion Endavant, per las legislativas dens la dusau circonscripcion de las lanas tà junh de 2022. Que’u ne sèi grat. 

Ensenhaire, radiotaire, guide-conferencièr, escrivan, òmi engatjat e contaire : Cfpòc ; Radio cap a cap ; Izi.travel o en lo demandar dirèctament los passeis barismic.oc@gmail.com ; N’am traversat nau lanas en çò de Letras d’Òc.

La magnifica fòto de Miquèu Baris qu’ei deu son cosin J. Baris.

Qu’evocam tanben un miei dotzenat de revistas :
– Aquò d’aquí 349 https://www.aquodaqui.info
– Patrimòni 100 https://patrimoni.fr
– Reclams 864 https://reclams.org
– Òc revista 141 https://ocrevista.com
– Gai saber 564-565
– Lo Diari 70 https://lodiari.com
solide n’ei pas ua lista exaustiva…

Las musicas d’En Ondas
• Los tilholèrs Baladas e danças Verd e Blu
• Paradís Circus La Fabrique
• Denís Frossard Vrenhadas En traversant nau lanas
• Marombrina La Libertat
• Lo Cant a la libertat

En Ondas setm. 42 Aura Seguier tà Revirada

Revirada, qu’ei un ensemble d’aplicacions per arrevirar lo francés en occitan e l’occitan en francés. A gratis, accessible a tots despuish lo 14 d’octobre de 2022. Revirada qu’ei un apèr preciós a la lenga nosta. Probable que la lenga que harà bèths progrès dens la soa socializacion dab ua tau facilitacion com http://revirada.eu. Que no’s hacia pas mei – au pretèxte qu’ua persona non compren pas l’occitan – d’obligar las autas a passar a la lenga dominanta. Qu’ei Aura Seguier, la coordinatora d’aquesta creacion au Congrès permanent per la lenga occitana, qui se n’entertien.

Las musicas d’En Ondas
• La musica au quilomètre deu brian Eno, qu’avem vergonha mes que nse va : Dust Shuffle, Small Craft On A Milk Sea e d’autes Marseilles
• Kraftwerk Radioactivity
• Philip Glass String quartet Company
• Laurie Anderson Speak my language
• Interludi Arnau Obiols
• Denis Fournier La porte des secrets
• Meredith Monk Line 1
• Au duduk The Crane of Akn
• Simun Natacha Atlas
e tot plen de sonaus
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

En Ondas setm. 40 Nancy R. Lange

Entertien dab Nancy R Lange qui ei au cap de l’organizacion dab Maëlle Dupon enter autes, aqueste estiu 2022 e aqueste abòr, deus escambis de residéncias d’escritura enter poètas quebequesas e poètas occitans.

Lo Pen occitan, la revista de poesia Femmes de parole, R.A.P.P.E.L. Parole-création qu’òbran dens ALLIANCE OCCITANIE QUEBEC sus aquestes encontres qui benefician de las ajudas deu Ministèri de las relacions internacionaus e de Direction France. Que son un trentenat d’eveniments annaus en Quebèc e alhors (recentament en Islàndia e a noste) qui empara Nancy R. Lange e los qui l’atormèran.

Per estar sancèra la Revista Femmes de parole e los obratges de las poètas quebequesas que’s pòden trobar en França per las Editions du Cygne.

Referéncias e ligams de seguir :
http://editionsducygne.com/editions-du-cygne-presentation-generale.html
https://www.facebook.com/nancy.r.lange
https://www.facebook.com/dupon.ma
https://www.facebook.com/penoccitan

Dens aquesta edicion d’En Ondas, Nancy R. Lange que lei l’aumenatge a la poèta Hélène Monette https://fr.wikipedia.org/wiki/Hélène_Monette

Un estacant tribalh de la poèta sioux dakota, Gwen Westerman, qui Adeline Yzac e partatgè quauques dias a:  https://www.recoursaupoeme.fr/regard-sur-la-poesie-des-native-american-gwen-westerman-ou-comment-simplicite-plus-humilite-menent-a-une-eclatante-reconnaissance/?fbclid=IwAR2h5lEMHZWKgSDl9Yuyyn-GM8Qb-zwx7dBuxkgjkYSgOFlR2xsQxHJoNs4

Las musicas d’En Ondas
A basa màgerment de poesia populara cantada, de la deus trobadors e de cantaires quebequés, mes shens qué.
• Les charbonniers de l’enfer Wô
• Kronos Quarte 10 Glass_ String Quartet #2, _Company_ – 2
• Suber Albèrt Biarnés cap e tot Quan Marion
• Brian Eno More Music for films Don’t Look Back
• Brice Duisit Guilhem IX d’Aquitània – Las Cansos del Coms de Peitieus Postlude instrumentau
• Joan Francés Tisnèr Sorrom Borrrom Aiga 1
• Maurèsca fracas Dub Contèsta Sèta
• Les charbonniers de l’enfer Diguedin
 Sonaus de Joan Francés Tisnèr Winter Surge inedit

Per un estiu radiofonic en escota a la demanda !

A l’escota lo quarantenat d’emissions de la temporada escorruda :
En Ondas (10/2021-06/2022)
La quarantaine d’émissions de la période écoulée en écoute à la demande
Sengla fòto clicada que mia au programa !
Cliquer sur chaque photo pour accéder à son programe !

Mercés a las ràdios que difusan tornar, aus auditors e a la gent qui’s hèn pòrtavotz.
Merci aux radios qui (re)diffusent, aux auditeurs et aux personnes qui se font porte-voix.

En Ondas setm. 24 Tresià Pambrun

On son las hemnas ?
[en navèra difusion ua emission deu 14 d’octobre de 2020]
Ad entorn de Paraulas de hemnas Tòme 1 impulsat per Paulina Kamakine *, Reclams, 2020.
La poesia occitana contemporanèa en companhia de l’escrivana e artista gascona Tresià Pambrun : plasticiana, cantaira…, contaira, b’ròja coneishedora de la lenga e pedagòga.

© D. Lekuona que fotografia a Tresià Pambrun a la libreria de Lorda per la presentacion de Memòrias de Pèiras [ed. Camins].


Qu’ei au nombre de las 70 autoras de l’antologia bilingua e a bèth còp trilingua qui harà data, a sortir en dus tòmes a las edicions Reclams. L’abòr present que ved l’espelida deu tòme 1 qui arrecapta poesias 36 d’aqueras autoras de Gasconha, d’Auvernha, de Lengadòc, Lemosin, Provença e de las Valadas occitanas d’Italia. lo tòme 2… o 3 ce jòga la coordinatora, que’n publicarà probable de la Gàrdia Piemontesa en Calàbria [Italia] mercés au ponhastrèr de Paulina.
Paraulas deu còr e tanben deu crit o deu saunei, prestidas en ua tèrra de ligams occitans.
Lo parat d’evocar poètas que davantejan com Marcela Delpastre [1925-1998], figura emblematica, senon – au men compte – la màger escrivana occitana deu sègle vintau, òmis comprés. Las edicions Reclams qui publican Paraulas de hemna, que sorteishen de publicar tornar en 2020 – en coedicion dab Lo Congrès per la Lenga occitana – le Dictionnaire du Béarnais et du Gascon modernes dit de Simin Palay e autes obratges dits classics o de creacion aquesta fin d’annada : Vita vitanta tòme 1 de Miquèu de Camelat (aprestat per Joan Salles-Loustau) e Jamei aiga non cor a capsús de Benoît Larradet.
* en escota a la demanda l’emission d’En Ondas que l’ei consacrada.

Tresià PAMBRUN autora occitana de Gasconha, lavedanesa, bibliografia
Navèras, poèmas, publicats enas revistas literàrias : OC, Reclams, País Gascons, e « Occitans ! ».
1996 – « Cap de quista » – Premèr prèmi ens « Calams Biarnés » de Pau
1997 – « Telefòne », « Prix de gouverneurs 97 » edicion vila de Baiona en recuelh « La ville dans tous ses états », coll. Confluences
1998 – « Margalidas de neu » – En co-écriture avec Jean-Louis Lavit, premèr prèmi pròsa gascona en Bordèus
2000 – « Quatre contes de Noël et du premier de l’An » – commande de Radio France-Radio Bleue Pau Béarn.
Teatre 
1996 – En co-escritura dab Jan-Loís Lavit, « Baretjas » – comanda dera comuna de Barèges tath cinquantenari dera sua creacion.
1995- « Rampono » teatre tà mainats, premèr prèmi teatre en « Calams Biarnés », adaptada en videò e difusada per Lapilli-Films-Toulouse,
1999- « Arcolin » – ( includint canta e dança)
2009- « Palhassa » – teatre tà mainats
Roman 
2005- « Sho ! » Prèmi literàri « Las Talúries », Lheida,- Ed. « Solei d’Autan », Institut d’Estudis Lherdencs
Espectacle viu
Grope Pescalua :
1999- « Tistalh de bruma », comanda Conseil Général 64 festival « Cultures d’automne »
2000- « Vent Castanhèr », CD de cants e contes de Pescalua (T. PAMBRUN, B. CARITA) – devath la direccion artistica de Joan Francés Tisnèr
Literatura joenessa
Edicions Vistedit
2001- Colorinas (tèxte e illustracions Thérèse Pambrun)
2002- Lo Secret (illustracions Amandine Laprun), édicions occitanas, catalana, bretona, alsaciana, alemanda
2003- Hòu Dejà ! (illustracions Virginie Grosos)
2004- Las hèitas de Leà (illustracions Anne Peyrat-Doré)
2007- Graneta tèxte e illustracions Thérèse Pambrun
Editions CDDP Hautes-Pyrénées 
2009- Palhassa (àlbum en accompanhament dera pèça de teatre ) illustracion Marie Nigoul
Edicions CAP’òc 
2009- Passejada aus quate vents -illustracions Maïana Itoiz àlbum CD
Editions « Edite-moi »
2013- Lo Casau de Colau – illustracions T. Pambrun àlbum CD
2016- Gargas – 2016 – illustracions T. Pambrun (editat en fòrma de kamishibai)
Edicions Letras d’Oc
2019- los Òmis Petits album literatura joenessa/ conte d’inspiracion tradicionau, illustracions T. Pambrun
Lectura deu paisatge
Camins
2012 – Memòrias de Pèira àlbum trilingue francés, occitan e castelhan
Per l’ensenhament de l’occitan
« Alisadas », CRDP de Tolosa, « 7 contes entà parlar »
« Trepa-Mandrilha », CDRom cicle 1, CRDP de Bordèu
«  Viralenga », jòcs de lenga e de mots, CRDP de Bordèu